Kunstmatige intelligentie dringt steeds verder door in beroepen die lange tijd als typisch menselijk werden beschouwd. In UK heeft een door AI ondersteund advocatenkantoor nu voor het eerst met succes een rechtszaak afgerond. De zaak wordt gezien als een belangrijke mijlpaal en laat zien dat AI niet alleen teksten kan schrijven of afbeeldingen kan maken, maar ook een rol kan spelen in de juridische wereld. Volgens Britse media s het de eerste keer dat een grotendeels door AI voorbereid dossier tot een succesvolle uitspraak heeft geleid.
Openstaande rekening van 7.000 pond
De zaak draaide om de Britse freelance HR-consultant Tamires Camal Taquidir. Zij had nog ongeveer 7.000 pond tegoed voor werkzaamheden die zij had verricht, maar haar opdrachtgever betaalde niet. Omdat de kosten van een traditionele advocaat relatief hoog waren, schakelde zij Garfield in, een juridisch platform dat intensief gebruikmaakt van kunstmatige intelligentie.
Garfield analyseerde documenten, stelde juridische brieven op en hielp bij de voorbereiding van de procedure. Een menselijke advocaat vertegenwoordigde de zaak uiteindelijk voor de rechter. De rechter stelde Taquidir in het gelijk en veroordeelde de tegenpartij tot betaling van het openstaande bedrag.
Juridische hulp toegankelijker maken
Volgens de oprichters van Garfield bewijst deze zaak dat AI kan bijdragen aan een betere toegang tot het recht. Veel mensen en kleine ondernemers zien af van juridische stappen omdat de kosten van een advocaat vaak hoger zijn dan het bedrag dat zij hopen terug te krijgen.
Door routinematige werkzaamheden, zoals het analyseren van documenten, het opstellen van brieven en het voorbereiden van processtukken, aan AI over te laten, kunnen de kosten aanzienlijk worden verlaagd. Daardoor wordt juridische hulp toegankelijker voor mensen die anders geen procedure zouden starten.
De Britse onderneemster gaf zelf aan dat zij zonder deze vorm van ondersteuning waarschijnlijk nooit naar de rechter zou zijn gegaan.
Niet de eerste AI-jurist, wel de eerste overwinning
AI wordt al langer gebruikt binnen de juridische sector. Grote advocatenkantoren maken gebruik van software om contracten te analyseren, jurisprudentie te doorzoeken en conceptdocumenten op te stellen. Ook chatbots worden ingezet om eenvoudige juridische vragen te beantwoorden.
Het bijzondere aan deze zaak is dat een groot deel van het voorbereidende werk door AI werd uitgevoerd en dat dit uiteindelijk leidde tot een succesvolle uitspraak. De AI trad overigens niet zelfstandig op in de rechtszaal. De eindverantwoordelijkheid lag volledig bij menselijke juristen.
AI maakt ook fouten
Ondanks de succesvolle afloop waarschuwen deskundigen ervoor dat kunstmatige intelligentie niet blindelings kan worden vertrouwd. AI-systemen staan erom bekend dat zij soms overtuigend klinkende, maar feitelijk onjuiste informatie produceren. In de juridische wereld kan dat grote gevolgen hebben.
Zo kwamen eerder advocaten in de Verenigde Staten en Nederland in het nieuws omdat zij door AI verzonnen rechterlijke uitspraken en niet-bestaande ECLI-nummers hadden gebruikt. Dergelijke fouten kunnen leiden tot reputatieschade en zelfs tot sancties van de rechter.
Menselijke controle blijft daarom onmisbaar.
Ook Nederlandse advocaten ontdekken AI
Ook in Nederland neemt het gebruik van AI binnen de advocatuur snel toe. Juridische software wordt gebruikt voor het analyseren van grote hoeveelheden documenten, het opstellen van conceptcontracten en het zoeken naar relevante rechtspraak.
Daardoor kunnen veel werkzaamheden sneller worden uitgevoerd en kunnen advocaten zich meer richten op strategie en complexe juridische vraagstukken. Toch benadrukken veel juristen dat recht meer is dan alleen het toepassen van regels. Ook interpretatie, redelijkheid en menselijke omstandigheden spelen een belangrijke rol.
Grote veranderingen verwacht
Deskundigen verwachten dat AI de juridische sector de komende jaren sterk zal veranderen. Eenvoudige incassozaken, consumentengeschillen, standaardcontracten en administratieve procedures kunnen waarschijnlijk sneller en goedkoper worden afgehandeld.
Daardoor zou juridische ondersteuning toegankelijker kunnen worden voor burgers en kleine bedrijven. Tegelijkertijd zullen complexe geschillen en procedures waarbij veel belangen op het spel staan voorlopig mensenwerk blijven.
De verwachting is dan ook niet dat AI advocaten zal vervangen, maar dat advocaten die AI effectief gebruiken een voorsprong krijgen op collega's die dat niet doen.
Wat betekent dit voor HCC-leden?
De Britse primeur laat zien hoe breed kunstmatige intelligentie inmiddels wordt toegepast. AI beperkt zich allang niet meer tot chatbots of het genereren van afbeeldingen. Ook beroepen als arts, accountant, programmeur, docent en jurist krijgen steeds vaker ondersteuning van slimme software.
Het is aannemelijk dat consumenten in de toekomst vaker te maken krijgen met AI-gestuurde juridische diensten. Denk aan hulp bij bezwaarprocedures, het opstellen van contracten, consumentengeschillen of het innen van openstaande facturen.
Dat kan juridische hulp goedkoper en toegankelijker maken, maar vraagt tegelijkertijd om een kritische houding. Niet alles wat een AI-systeem produceert, is automatisch juist.
Standpunt van HCC
HCC ziet de inzet van kunstmatige intelligentie binnen de juridische sector als een interessante ontwikkeling. AI kan bijdragen aan betere en betaalbare toegang tot juridische ondersteuning en kan veel routinematig werk versnellen.
Tegelijkertijd vindt HCC dat juridische beslissingen nooit volledig aan computers mogen worden overgelaten. Rechtspraak vraagt om zorgvuldigheid, deskundigheid en menselijke verantwoordelijkheid. Kunstmatige intelligentie kan een krachtig hulpmiddel zijn, maar de eindverantwoordelijkheid moet altijd bij mensen blijven liggen.
De eerste gewonnen AI-zaak in Groot-Brittannië is daarmee waarschijnlijk niet het einde van een ontwikkeling, maar juist het begin van een nieuw tijdperk waarin mens en machine steeds nauwer gaan samenwerken.
