De geschiedenis van Grand Theft Auto en Carmageddon: hoe twee omstreden spellen uit 1997 de gamewereld veranderden

Op 25 juni 2026 is de pre-ordering van Grand Theft Auto VI opengesteld en daarmee komt een opmerkelijk hoofdstuk in de geschiedenis van computerspellen opnieuw onder de aandacht. De GTA-serie is inmiddels uitgegroeid tot een cultureel fenomeen dat ver buiten de wereld van gamers bekend is. Zelfs mensen die nooit een controller hebben vastgehouden, weten wat Grand Theft Auto is. De afkorting GTA is onderdeel geworden van de populaire cultuur.

51 - De geschiedenis van Steam: hoe een gehaat updateprogramma de manier waarop wij software gebruiken voorgoed veranderde

Toen ik werkte aan aflevering 50 van deze serie, over de geschiedenis van Linux, kwam ik tijdens mijn research voortdurend de naam Steam tegen. Dat was aanvankelijk niet meer dan een voetnoot. Steam was immers een platform voor gamers, terwijl Linux een besturingssysteem is. Toch bleek al snel dat beide verhalen tegenwoordig nauw met elkaar verweven zijn. Sterker nog: zonder Steam zou Linux als gamingplatform waarschijnlijk nooit zo succesvol zijn geworden als het nu is. Dat bracht mij ook terug naar mijn eigen kennismaking met Steam.

50 - De geschiedenis van Linux: van hobbyproject tot fundament van de digitale wereld

Wanneer mensen denken aan de grote successen uit de geschiedenis van de computerwereld, komen meestal dezelfde namen bovendrijven. Microsoft maakte de pc tot een massaproduct, Apple gaf technologie een aantrekkelijk gezicht en Google veranderde de manier waarop we informatie zoeken. Veel minder zichtbaar, maar minstens zo invloedrijk, is Linux. Het opmerkelijke aan Linux is dat het niet ontstond binnen een multinational, niet werd gefinancierd door investeerders en aanvankelijk zelfs geen commercieel doel had. Het begon als een hobbyproject van een Finse student die een beter besturingssysteem voor zijn eigen computer wilde bouwen.

49 - De geschiedenis van RollerCoaster Tycoon: het spel waarmee een generatie pretparkdirecteur werd

Iedereen die eind jaren negentig een pc had, kent het gevoel waarschijnlijk nog wel. Je bouwde een achtbaan die er op papier spectaculair uitzag, opende vol trots de attractie en zag vervolgens de eerste bezoekers misselijk uitstappen. Of erger nog: het karretje vloog met volle snelheid uit de bocht omdat je net iets te enthousiast was geweest met een looping op grote hoogte. Vervolgens verschenen overal in het park kleine tekstballonnetjes met klachten over te hoge prijzen, te lange wachttijden of vies sanitair. Uren later zat je nog steeds achter het scherm, vastbesloten om dat ene park eindelijk winstgevend te maken.

48 - De geschiedenis van de Raspberry Pi: klein bordje, grootse invloed

Het verhaal van de Raspberry Pi begint niet bij een fabrikant, maar in het onderwijs. Aan de Universiteit van Cambridge werd rond het midden van de jaren 2000 iets opmerkelijks zichtbaar. Studenten die zich aanmeldden voor de studie informatica bleken steeds minder programmeerervaring te hebben. Dat was een scherp contrast met eerdere generaties, die vaak al op jonge leeftijd met computers hadden geëxperimenteerd.

47 - De geschiedenis van kunstmatige intelligentie: van mechanische droom tot digitale revolutie

Wanneer we tegenwoordig over kunstmatige intelligentie spreken, denken de meeste mensen aan chatbots, zelfrijdende auto’s, beeldherkenning of computers die menselijke gesprekken voeren. Het lijkt daarmee een typisch verschijnsel van de 21e eeuw. Toch is dat een misvatting. Het idee dat mensen een kunstmatig denkend wezen zouden kunnen maken, is veel ouder dan de computer. De geschiedenis van kunstmatige intelligentie begint niet in Silicon Valley, maar in de menselijke verbeelding.

46 - De geschiedenis van de transistor: motor van de hobbycomputerscene

De geschiedenis van de computer wordt vaak verteld als een verhaal van grote bedrijven, visionaire ingenieurs en spectaculaire doorbraken. Maar minstens zo belangrijk is het verhaal van de hobbyist: de soldeerboutheld in de garage, de tiener die ’s avonds laat nog een printplaatje etst, de nieuwsgierige techneut die in een buurthuis een BASIC-cursus volgt. In Nederland kreeg die beweging een naam: de Hobby Computer Club HCC.

45 - De geschiedenis van wifi: hoe een Nederlandse vinding de wereld draadloos maakte

Als je vandaag thuis op de bank een serie streamt, op zolder een videogesprek voert terwijl beneden slimme lampen reageren op een app, voelt dat volkomen normaal. Internet is overal in huis. Het hangt onzichtbaar in de lucht, altijd beschikbaar, altijd klaar. Pas als de verbinding wegvalt, merk je hoe afhankelijk we ervan zijn geworden. Dat was ooit totaal anders.

44 - De geschiedenis van Bluetooth: van kabelwarboel tot onzichtbare lijm tussen apparaten

Als je nu een draadloze koptelefoon koppelt, een muis gebruikt zonder kabel of in de auto automatisch je telefoon hoort overgaan, voelt dat allemaal vanzelfsprekend. Je zet Bluetooth aan, er verschijnt een lijstje apparaten, je klikt, klaar. Geen kabels, geen poorten, geen gedoe. Maar achter dat blauwe icoontje schuilt een verrassend lang en doelgericht traject: een zoektocht naar een universele, goedkope en energiezuinige manier om apparaten op korte afstand met elkaar te laten praten.

43 - De geschiedenis van presentatieprogramma’s: van dia tot AI-slide

Wat tegenwoordig niet meer is dan een klik op de knop, was ooit een logistieke operatie met dozen dia’s, rinkelende projectoren en handgeschreven transparanten. Presentatieprogramma’s hebben in ruim veertig jaar tijd een opmerkelijke ontwikkeling doorgemaakt. Van analoge hulpmiddelen tot slimme software die met behulp van kunstmatige intelligentie complete presentaties samenstelt. Een terugblik op de geschiedenis van presenteren, waarin PowerPoint een hoofdrol speelt, maar zeker niet het hele verhaal vertelt.