De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft politieke partijen gewaarschuwd voor het gebruik van gerichte online advertenties in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen. Volgens de privacytoezichthouder zijn er tientallen gevallen gezien waarin partijen mogelijk de regels voor online politieke reclame overtreden.
De AP trof in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart ongeveer veertig situaties aan waarin politieke partijen via socialmediaplatforms specifieke groepen kiezers met gerichte advertenties benaderden. Dat gebeurde volgens de toezichthouder vaak zonder duidelijke toestemming van de betrokken gebruikers en zonder transparantie over waarom iemand een bepaalde advertentie te zien krijgt. De betrokken partijen hebben daarom een waarschuwingsbrief ontvangen met uitleg over de geldende regels.
De waarschuwing draait om zogenoemde ‘targeted ads’: online politieke reclame die via persoonsgegevens of profielinformatie wordt afgestemd op specifieke doelgroepen. Volgens de AP mag dat alleen als mensen daar uitdrukkelijk toestemming voor hebben gegeven. Daarnaast moeten politieke advertenties duidelijk herkenbaar zijn als reclame en moet zichtbaar zijn van wie de boodschap afkomstig is, wie de campagne financiert en hoe persoonsgegevens zijn gebruikt om de advertentie te tonen.
De regels komen voort uit de Europese verordening voor transparantie en gerichte politieke reclame, die sinds oktober 2025 van kracht is. Die moet voorkomen dat kiezers onzichtbaar worden beïnvloed via online campagnes en dat verkiezingsprocessen worden ondermijnd door misbruik van persoonlijke data.
Volgens AP-vicevoorzitter Monique Verdier is toezicht op online politieke advertenties juist rond verkiezingen essentieel. In het verleden bleek wereldwijd dat grootschalige microtargeting met persoonlijke gegevens kan leiden tot manipulatie van kiezers en schade aan het vertrouwen in democratische processen.
De toezichthouder benadrukt dat de waarschuwingsbrieven bedoeld zijn om partijen op de regels te wijzen. Als politieke organisaties opnieuw de fout ingaan met gerichte online reclame, kan de AP verdere maatregelen nemen.
Waarom is dit belangrijk voor leden van HCC
Dit bericht is relevant voor leden van de HCC omdat het direct raakt aan twee onderwerpen waar veel HCC-leden mee bezig zijn: privacybescherming en het functioneren van online platforms.
Allereerst gaat het om het gebruik van persoonsgegevens voor gerichte online advertenties. Politieke partijen kunnen via platforms zoals Facebook, Instagram of Google doelgroepen selecteren op basis van interesses, locatie of gedrag. Voor veel computer- en internetgebruikers – zoals HCC-leden – is het belangrijk te weten hoe zulke systemen werken en welke gegevens daarvoor worden gebruikt. De waarschuwing van de Autoriteit Persoonsgegevens laat zien dat die praktijken niet altijd volgens de privacyregels verlopen.
Daarnaast raakt het onderwerp aan digitale geletterdheid. HCC-leden houden zich vaak bezig met veilig internetgebruik, privacy-instellingen en het herkennen van online beïnvloeding. Gerichte politieke advertenties kunnen onzichtbaar zijn voor andere kiezers en zijn daardoor lastiger te controleren of te factchecken. Dat maakt het belangrijk dat internetgebruikers begrijpen waarom zij bepaalde berichten te zien krijgen.
Tot slot heeft het ook een democratisch aspect. Veel politieke communicatie verloopt tegenwoordig online en via gepersonaliseerde advertenties. De regels waar de AP nu voor waarschuwt moeten zorgen voor meer transparantie: gebruikers moeten kunnen zien dat iets politieke reclame is en waarom juist zij die advertentie krijgen. Voor mensen die actief en kritisch met technologie omgaan – een belangrijk deel van de HCC-achterban – is dat een relevante ontwikkeling.
