Lang werd gezegd dat de ENIAC uit 1945 de eerste automatische elektronische digitale computer was. Pas in 1973 besliste een Amerikaanse rechter dat het ontwerp was afgeleid van dat van een zekere Dr. John Vincent Atanasoff. Hij bedacht zijn machine in 1937 en deze werd in 1942 succesvol getest. De Atanasoff-Berry Computer was geen beroemde machine, maar introduceerde wel het kernidee van elektronisch, binair rekenen met geheugen.
Hoe ontstond die stille doorbraak, waarom werd zij vergeten en waarom is zij nog altijd relevant? Vandaag in deel 35 van De geschiedenis van: de Atanasoff-Berry Computer: de vergeten vonk van de digitale revolutie.
De geschiedenis van de computer begint zelden waar men haar verwacht. Niet in Silicon Valley, niet in een militair onderzoekscentrum en zelfs niet bij een groots aangekondigd technologisch project, maar in een universiteitskelder in de Amerikaanse staat Iowa. Daar werkte eind jaren dertig van de vorige eeuw een natuurkundige aan een probleem dat hem al jaren frustreerde: rekenen kostte te veel tijd. Niet omdat de wiskunde zo ingewikkeld was, maar omdat de hulpmiddelen tekortschoten. Die frustratie leidde tot de Atanasoff-Berry Computer (ABC), een machine die nauwelijks iemand zag, maar die wel fundamenteel veranderde hoe de mens rekent.
Vastlopen
Aan het begin van de twintigste eeuw werd rekenen een knelpunt. Wetenschap en techniek ontwikkelden zich razendsnel, maar de middelen om berekeningen uit te voeren bleven grotendeels mechanisch. Ingenieurs vertrouwden op rekenmachines met tandwielen, assen en hendels. Deze apparaten konden betrouwbaar optellen, aftrekken en vermenigvuldigen, maar elke berekening bestond uit een reeks fysieke bewegingen. Hoe complexer het probleem, hoe langer het duurde en hoe groter de kans op fouten.
Vooral in de natuurkunde en elektrotechniek liep men tegen grenzen aan. Stelsels van tientallen of honderden vergelijkingen waren theoretisch oplosbaar, maar praktisch nauwelijks uitvoerbaar. Rekenwerk werd monnikenarbeid, vaak uitgevoerd door hele teams mensen die niets anders deden dan cijfers controleren.
Elektronica
Tegelijkertijd maakte elektronica een stille opmars. Radio’s bewezen dat elektrische signalen snel en betrouwbaar konden worden versterkt. Telefoonnetwerken lieten zien dat informatie elektrisch kon reizen. Radar, in ontwikkeling aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog, toonde dat elektronica geschikt was voor complexe taken. Toch werd deze technologie nauwelijks toegepast op rekenen. Rekenen werd nog steeds gezien als een mechanisch proces.
De rest van dit artikel is alleen beschikbaar voor HCC-leden. Ben je HCC-lid? Om het gehele artikel te lezen dien je ingelogd te zijn. Nog geen HCC-lid? Word nu lid en kies je welkomstgeschenk!
Meer artikelen in de serie De geschiedenis van vind je hier
De bij dit artikel gebruikte afbeeldingen zijn digitaal gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie en vertegenwoordigen geen daadwerkelijk gefotografeerde situaties.
Over de auteur
Marco Mekenkamp is eindredacteur van PC-Active. Dit 108 pagina's tellende magazine verschijnt elke twee maanden en is te koop in de winkel. Leden van HCC krijgen PC-Active zes keer per jaar thuisgestuurd als onderdeel van het HCC-lidmaatschap.
