Een selfie maken is tegenwoordig de normaalste zaak van de wereld. Even je smartphone pakken, de camera omdraaien, glimlachen en klikken maar. Maar wist je dat de selfie helemaal geen uitvinding van het digitale tijdperk is? Sterker nog: al in 1839 maakte een Amerikaanse fotografiepionier een zelfportret dat tegenwoordig wordt beschouwd als een van de allereerste selfies ter wereld.
Een selfie zonder smartphone
We reizen terug naar 1839. Smartphones, digitale camera's en sociale media bestaan uiteraard nog niet. Fotografie staat zelfs nog maar in de kinderschoenen. Toch besluit de 30-jarige Amerikaan Robert Cornelius zichzelf te fotograferen.
Cornelius, die in Philadelphia woont en werkzaam is als lampenmaker en metaalbewerker, experimenteert met een destijds revolutionaire fotografische techniek: de daguerreotypie.
Hij stelt zijn camera op, verwijdert de lensdop en neemt vervolgens snel plaats voor het toestel. Daar moet hij geruime tijd vrijwel onbeweeglijk blijven zitten om zichzelf goed op de gevoelige plaat vast te leggen. Daarna loopt hij terug naar de camera om de opname te beëindigen.
Het resultaat is bijzonder: een zelfportret van een jonge man met warrig haar, die rechtstreeks in de camera kijkt. Geen perfecte belichting, geen filters en geen mogelijkheid om tientallen opnamen te maken en de mooiste uit te kiezen.
Maar wel een selfie!
Een bijzondere historische opname
Het zelfportret van Cornelius wordt algemeen beschouwd als een van de vroegste fotografische zelfportretten. Op de achterkant van de oorspronkelijke foto schreef hij dat het de eerste lichtopname was die ooit gemaakt werd, met daarbij het jaartal 1839.
Dat maakt de foto niet alleen interessant voor liefhebbers van fotografie, maar ook voor iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van technologie.
Want wat tegenwoordig met één druk op het scherm gebeurt, vereiste destijds technische kennis, geduld en behoorlijk wat inventiviteit.
Van minutenlang poseren naar miljoenen selfies per dag
De foto van Cornelius laat prachtig zien hoe snel technologie zich ontwikkelt. Waar een opname in 1839 nog tien tot vijftien minuten belichting kon vergen, maken moderne smartphones binnen een fractie van een seconde haarscherpe foto's.
Bovendien kunnen we tegenwoordig direct het resultaat bekijken, foto's bewerken met kunstmatige intelligentie en ze binnen enkele seconden wereldwijd delen.
Cornelius had waarschijnlijk niet kunnen vermoeden dat zijn experiment bijna twee eeuwen later zo herkenbaar zou zijn. Zijn historische zelfportret wordt tegenwoordig bewaard door de Amerikaanse Library of Congress.
De techniek verandert, de mens niet
Misschien is dat wel het leukste aan dit verhaal. We denken bij selfies aan Instagram, smartphones en sociale media, maar de behoefte om onszelf vast te leggen bestaat al veel langer.
De apparatuur is in bijna 187 jaar onherkenbaar veranderd, maar de gedachte erachter is verrassend vertrouwd: hoe zou ik er zelf op een foto uitzien? En zeg nu zelf: met zijn nonchalante kapsel en serieuze blik had Robert Cornelius vandaag misschien best een aardig Instagramprofiel gehad.
Selfies zijn dus blijkbaar écht van alle tijden. Alleen duurde het maken ervan vroeger iets langer!
Lees het volledige achtergrondverhaal op Historiek.net