AI kan teksten schrijven, ingewikkelde vragen beantwoorden en ons helpen bij allerlei computerproblemen. Handig, zeker voor HCC-leden die graag nieuwe technologie ontdekken. Maar er zit ook een andere kant aan: wat gebeurt er met ons eigen denkvermogen als we steeds meer aan AI overlaten?
Persoonlijke contact belangrijk
En waarom wordt persoonlijk contact juist in deze digitale tijd zo belangrijk? Tijdens de HCC!regiodag op 26 september in Apeldoorn nam Kelly van der Minne de bezoekers in haar boeiende presentatie ‘The Human Edge’ mee in de kansen én uitdagingen van kunstmatige intelligentie. Een verhaal dat niet alleen over slimme computers ging, maar vooral over onszelf.
Van de eerste computer tot ChatGPT
Veel HCC-leden hebben de ontwikkeling van de computer van dichtbij meegemaakt. Misschien begon het ooit met een Commodore 64, een MSX-computer, een Atari of een van de eerste IBM-compatibele pc's. We leerden programmeren, installeerden software vanaf diskettes en moesten soms uren puzzelen voordat iets werkte.
En eerlijk is eerlijk: juist dat uitzoeken maakte onze hobby zo interessant. Inmiddels hebben we een wereld aan informatie binnen handbereik. Met ChatGPT en vergelijkbare AI-programma's kunnen we gewoon een vraag stellen en binnen enkele seconden een uitgebreid antwoord krijgen. Dat is indrukwekkend. Maar het roept ook een interessante vraag op: wat gebeurt er wanneer we steeds minder zelf hoeven uit te zoeken?
AI is handig, maar blijf kritisch
Kelly van der Minne, gespecialiseerd in toegepaste psychologie en menselijke ontwikkeling, liet tijdens haar presentatie zien hoe kunstmatige intelligentie ons dagelijks leven beïnvloedt. Veel toepassingen gebruiken we overigens al jaren. Denk aan navigatiesystemen die files voorspellen, spamfilters die ongewenste berichten tegenhouden en smartphones die automatisch foto's herkennen.
De nieuwste generatie AI gaat veel verder. Een ingewikkelde brief schrijven? Een computerprobleem uitleggen? Een vakantieroute samenstellen? Of een oud programma begrijpen? AI kan vaak verrassend goed helpen.
Maar er zit ook een keerzijde aan
AI kan antwoorden geven die volkomen overtuigend klinken, maar feitelijk onjuist zijn. Dat herkennen HCC-leden misschien wel uit eigen ervaring. Vraag een AI-programma hoe je een technisch probleem oplost en soms krijg je een uitstekend advies. Een andere keer wordt een instelling genoemd die helemaal niet bestaat.
Daarom blijft een belangrijke regel gelden: gebruik AI als hulpmiddel, maar blijf zelf controleren.
Worden we gemakzuchtiger door AI?
Een van de opvallendste onderwerpen uit de presentatie was de invloed van AI op ons denkvermogen. Ons brein houdt van gemak. Waarom zou je zelf een ingewikkelde berekening maken, een tekst schrijven of een probleem analyseren wanneer AI dat binnen enkele seconden voor je kan doen?
Toch schuilt daarin een risico. Wanneer we bepaalde vaardigheden nauwelijks meer gebruiken, krijgen we ook minder gelegenheid om ze te oefenen.
Denk eens terug aan de tijd waarin je zelf moest ontdekken waarom een computer niet wilde opstarten. Je probeerde verschillende oplossingen, las handleidingen, vroeg advies aan andere HCC-leden en leerde onderweg hoe het systeem werkte. Tegenwoordig kan AI veel van dat uitzoekwerk overnemen. Dat bespaart tijd, maar het is verstandig om niet iedere uitdaging meteen uit handen te geven.
Van der Minne adviseert daarom om onze hersenen actief te blijven gebruiken. Leer bijvoorbeeld een nieuwe programmeertaal, probeer Linux uit, los een puzzel op of verdiep je in een onderwerp waar je nog weinig van weet.
Dat past uitstekend bij HCC: nieuwsgierig blijven en jezelf blijven ontwikkelen.
Vier eenvoudige regels voor AI-gebruik
Tijdens haar presentatie gaf Kelly van der Minne vier praktische adviezen die voor iedere computergebruiker nuttig zijn.
* Controleer de antwoorden. AI kan fouten maken. Vertrouw belangrijke informatie niet blindelings.
* Geloof niet alles wat je ziet of hoort. Met AI kunnen tegenwoordig zeer realistische nepbeelden, video's en stemmen worden gemaakt.
* Blijf zelf beslissen. Laat AI mogelijkheden aandragen, maar houd zelf de regie.
Voor HCC-leden zijn dit herkenbare uitgangspunten. We weten immers al jarenlang dat digitale veiligheid niet alleen afhangt van goede software, maar ook van verstandig gebruik.
Wat AI niet kan vervangen
Een belangrijk onderdeel van de presentatie ging over eigenschappen die mensen onderscheiden van technologie. AI kan informatie verwerken, gesprekken nabootsen en adviezen formuleren, maar menselijke empathie, morele verantwoordelijkheid en oprechte betrokkenheid zijn van een andere orde.
Volgens Van der Minne worden juist deze eigenschappen belangrijker naarmate meer werkzaamheden worden geautomatiseerd. Niet alleen technische kennis telt, maar ook het vermogen om samen te werken, moeilijke gesprekken te voeren en verantwoordelijkheid te nemen.
Dat herkennen we binnen HCC. Een computerprobleem oplossen is één ding, maar iemand geduldig begeleiden, ervaringen uitwisselen en enthousiasme voor een nieuwe toepassing overbrengen, vraagt om meer dan alleen technische kennis.
HCC heeft juist in het AI-tijdperk een belangrijke rol
Soms wordt gedacht dat een computervereniging minder belangrijk wordt nu vrijwel iedereen over digitale apparaten beschikt en AI veel vragen kan beantwoorden. Maar misschien geldt juist het tegenovergestelde. Hoe ingewikkelder en sneller de digitale wereld verandert, hoe groter de behoefte aan betrouwbare uitleg, praktische ondersteuning en mogelijkheden om nieuwe technologie zelf te ontdekken.
Dat is al bijna vijftig jaar de kracht van HCC
Onze vrijwilligers organiseren bijeenkomsten, geven presentaties en helpen leden om nieuwe toepassingen te begrijpen en ermee te experimenteren. Of het nu gaat om Linux, fotografie, genealogie, programmeren of AI: er valt altijd iets nieuws te leren. Kunstmatige intelligentie kan daarbij een waardevol hulpmiddel zijn. Zo kunnen leden sneller informatie vinden, ingewikkelde onderwerpen verkennen en zelfstandig nieuwe vaardigheden ontwikkelen.
De uitdaging is vooral om die mogelijkheden bewust te benutten, zonder onze kritische blik en zelfstandigheid te verliezen.
De belangrijkste vraag is niet wat AI kan, maar wat wij ermee doen
Kelly van der Minne sloot haar presentatie af met een treffende gedachte: “Een algoritme kan antwoorden geven. Een blik, een stilte, een hand op je schouder, dat kan alleen een mens.”
De boodschap van haar presentatie was duidelijk: technologische vooruitgang biedt enorme kansen, maar vraagt ook om bewuste keuzes. Laten we AI vooral gebruiken, ermee experimenteren en de mogelijkheden ontdekken. Tegelijkertijd blijft het belangrijk om zelf na te denken, nieuwe uitdagingen aan te gaan en onze kennis verder te ontwikkelen.
Want hoe slim computers ook worden, de grootste kracht van HCC blijft de kennis, nieuwsgierigheid en betrokkenheid van onze leden.
Dit artikel is gebaseerd op de presentatie ‘The Human Edge – De kracht van de mens in het tijdperk van AI’ van Kelly van der Minne tijdens de HCC!regiodag op 26 september 2026 in Apeldoorn.
