Nederland wil minder afhankelijk worden van Amerikaanse en Chinese technologiebedrijven op het gebied van kunstmatige intelligentie. In Groningen wordt daarom gewerkt aan een Nederlandse AI-fabriek: een combinatie van een expertisecentrum en een krachtige supercomputer waarmee bedrijven, onderzoekers en overheden zelf geavanceerde AI-toepassingen kunnen ontwikkelen.
Daarmee moet Nederland meer grip krijgen op een technologie die steeds belangrijker wordt voor onze economie, veiligheid en samenleving. Op dit moment zijn we voor veel AI-technologie, cloudcapaciteit en rekenkracht afhankelijk van grote buitenlandse technologiebedrijven. De Nederlandse AI-fabriek moet daar een eigen alternatief tegenover zetten.
AI ontwikkelen op Nederlandse bodem
De AI-fabriek komt in Groningen. Het expertisecentrum krijgt onderdak in de voormalige Niemeyer-tabaksfabriek. Daarnaast wordt een speciaal datacenter ingericht voor een krachtige AI-supercomputer.
Die computer moet voldoende rekenkracht bieden om in Nederland grote AI-modellen te kunnen trainen. Dat kan interessant zijn voor universiteiten en onderzoeksinstellingen, maar ook voor bedrijven, overheden en andere organisaties. Toepassingen worden onder meer voorzien op het gebied van zorg, landbouw, energie, veiligheid, onderwijs en industrie.
Het gaat daarbij niet alleen om snelheid en rekenkracht. Ook het veilig verwerken van gevoelige gegevens en het zoveel mogelijk behouden van zeggenschap over data en infrastructuur spelen een belangrijke rol.
Ruim 200 miljoen euro
Met het totale project is ongeveer 200 miljoen euro gemoeid. Daarvan is 64 miljoen euro bestemd voor de aanschaf van de supercomputer. De overige middelen gaan onder meer naar het datacenter, het expertisecentrum en de exploitatie.
De realisatie blijkt ondertussen wel lastiger dan aanvankelijk gedacht. De wereldwijde vraag naar krachtige AI-chips, geheugen en andere hardware is enorm gestegen. Daardoor zijn prijzen fors hoger en lopen levertijden op. Met het beschikbare budget kan daarom minder hardware worden aangeschaft dan oorspronkelijk was voorzien.
Volgens de huidige planning moet de supercomputer eind 2027 of begin 2028 operationeel worden.
Digitale onafhankelijkheid steeds belangrijker
De ontwikkeling in Groningen past in een bredere discussie over digitale autonomie. Europa gebruikt dagelijks technologie van ondernemingen als Microsoft, Google, Amazon en andere grote Amerikaanse bedrijven. Dat is gemakkelijk en vaak zeer goed bruikbaar, maar brengt ook afhankelijkheden met zich mee.
Met een eigen AI-infrastructuur kan Nederland kennis en ervaring opbouwen en belangrijke toepassingen dichter bij huis ontwikkelen. Bovendien kunnen Nederlandse bedrijven en onderzoekers toegang krijgen tot rekenkracht die momenteel nauwelijks beschikbaar is.
Groningen krijgt daarmee mogelijk een belangrijke plaats op de Nederlandse AI-kaart. Het project laat vooral zien dat kunstmatige intelligentie inmiddels over veel meer gaat dan handige chatbots: AI wordt steeds meer onderdeel van de digitale infrastructuur waarop onze samenleving draait.
