Een seconde lijkt nauwelijks de moeite waard. Toch kan 1 extra seconde grote problemen veroorzaken voor computers, internetdiensten en andere digitale systemen. Daarom hebben internationale tijdexperts besloten om op termijn afscheid te nemen van de zogenoemde schrikkelseconde. Uiterlijk in 2035 moet de huidige manier van corrigeren verdwijnen.
Waarom bestaat de schrikkelseconde?
Onze tijd wordt tegenwoordig uiterst nauwkeurig bepaald met atoomklokken. Die lopen zo precies dat afwijkingen pas na zeer lange tijd merkbaar worden. De aarde zelf is helaas een minder betrouwbare klok. De snelheid waarmee onze planeet om haar as draait, varieert namelijk enigszins.
Daardoor kunnen de astronomische tijd, gebaseerd op de draaiing van de aarde, en de atoomtijd langzaam uit elkaar gaan lopen. Om dat verschil beperkt te houden, werd in 1972 de schrikkelseconde ingevoerd. Zodra het verschil tussen beide tijdsystemen te groot dreigde te worden, kon aan UTC – de internationale standaardtijd – een seconde worden toegevoegd.
De laatste schrikkelseconde werd aan het einde van 2016 toegevoegd. Sindsdien is zo'n correctie niet meer nodig geweest.
Computers houden niet van een extra seconde
Voor mensen stelt een extra seconde weinig voor. Voor computers ligt dat anders. Software gaat er meestal vanuit dat tijd voortdurend vooruitloopt volgens een vast patroon. Een minuut duurt zestig seconden en daarna begint gewoon de volgende minuut.
Bij een positieve schrikkelseconde verschijnt echter ineens 23:59:60 op de klok. Sommige computers en programma's weten niet goed wat ze daarmee moeten doen. Dat kan leiden tot fouten in databases, communicatienetwerken en andere systemen waarin verschillende computers zeer nauwkeurig met elkaar moeten worden gesynchroniseerd.
Juist doordat onze samenleving steeds afhankelijker wordt van digitale infrastructuur, neemt het risico toe. Internationale deskundigen wijzen onder meer op mogelijke problemen bij telecommunicatie, satellietnavigatie en energienetwerken. Bovendien gebruiken technologiebedrijven verschillende methoden om een schrikkelseconde technisch te verwerken. Dat maakt de situatie nog ingewikkelder.
Nog ingewikkelder: een seconde verwijderen
Er speelt bovendien iets bijzonders. De aarde draait de laatste jaren soms iets sneller dan verwacht. Daardoor werd zelfs rekening gehouden met de mogelijkheid dat voor het eerst geen seconde zou moeten worden toegevoegd, maar juist verwijderd: een negatieve schrikkelseconde.
Zoiets is nog nooit gebeurd en veel computersystemen zijn daarop nauwelijks of helemaal niet getest. Dat maakt de risico's groter.
Naar een continue tijd
Internationale tijdorganisaties werken daarom aan een systeem waarbij UTC niet meer regelmatig met een losse seconde wordt aangepast. In 2022 werd besloten dat uiterlijk in 2035 een veel grotere marge tussen atoomtijd en de draaiing van de aarde moet worden toegestaan. Hierdoor kan UTC gedurende lange tijd continu blijven doorlopen. De precieze toekomstige methode wordt nog verder uitgewerkt.
Voor gewone computergebruikers verandert er vrijwel niets. Je pc, smartphone en smartwatch blijven gewoon de juiste tijd aangeven. Achter de schermen is de verandering echter belangrijk.
Het is een mooi voorbeeld van hoe iets ogenschijnlijk eenvoudigs als één seconde in onze digitale samenleving verrassend ingewikkeld kan zijn. Want voor ons is een seconde zo voorbij, maar voor een computer kan die ene seconde een wereld van verschil maken.
