In 1982 verscheen een computer die voor miljoenen mensen hun eerste echte kennismaking met computers zou worden: de Commodore 64. Inmiddels is dat 44 jaar geleden. Met zijn kenmerkende beige behuizing, 64 kilobyte geheugen en beroemde SID-geluidschip groeide de C64 uit tot een icoon van de thuiscomputerrevolutie.
Commodore 64
Voor veel HCC-leden zal de Commodore 64 nauwelijks introductie nodig hebben. De C64 stond in de jaren tachtig in talloze huiskamers en was voor veel gebruikers veel meer dan een spelcomputer. Je kon ermee programmeren, muziek maken, teksten verwerken en natuurlijk urenlang games spelen.
Commodore introduceerde de C64 in 1982. De Amerikaanse introductieprijs bedroeg 595 dollar, terwijl veel concurrerende computers aanzienlijk duurder waren. De machine beschikte over 64 KB RAM, destijds een indrukwekkende hoeveelheid geheugen voor een betaalbare thuiscomputer.
Aan de slag met BASIC
Wie de Commodore 64 aanzette, kreeg geen Windows, bureaublad of verzameling pictogrammen te zien. Op het blauwe scherm verscheen na het opstarten onder meer de inmiddels legendarische melding: READY.
Daaronder stond een knipperende cursor. De gebruiker moest zelf aan de slag. Dankzij de ingebouwde BASIC-programmeertaal konden beginners al snel hun eerste programma schrijven. Een paar regels code waren voldoende om tekst op het scherm te laten verschijnen.
Juist die directe toegang tot programmeren maakte computers als de C64 voor een hele generatie belangrijk. De computer was niet alleen een apparaat dat je gebruikte: hij nodigde uit om uit te zoeken hoe hij werkte.
Games, graphics en vooral geluid
De Commodore 64 onderscheidde zich bovendien door zijn grafische en audiomogelijkheden. Vooral de SID-chip – Sound Interface Device – kreeg een bijna legendarische reputatie. Programmeurs en muzikanten ontdekten al snel dat er veel meer uit de chip te halen viel dan oorspronkelijk was voorzien.
Ook de grafische mogelijkheden waren voor die tijd aantrekkelijk. Dat leidde tot een enorm aanbod aan spellen en andere software. Het Computer History Museum noemt eenvoud, lage kosten, goede graphics, hoogwaardig geluid, sterke games en agressieve marketing als belangrijke redenen voor het enorme succes.
Software werd aanvankelijk vaak geladen vanaf cassette. Wie meer wilde investeren, kon een diskdrive aansluiten, zoals de bekende Commodore 1541. Het wachten tijdens het laden hoorde er voor C64-bezitters gewoon bij.
Miljoenen exemplaren
Over het precieze aantal verkochte C64's lopen historische schattingen uiteen. Het Computer History Museum noemt afhankelijk van de publicatie aantallen van meer dan 22 miljoen tot ongeveer 30 miljoen exemplaren. Andere historische schattingen liggen lager. Over één ding bestaat weinig twijfel: de Commodore 64 behoort tot de succesvolste afzonderlijke computermodellen uit de geschiedenis.
Het succes kwam bovendien op een bijzonder moment. Begin jaren tachtig veranderde de computer van een apparaat voor bedrijven, universiteiten en fanatieke hobbyisten in iets dat ook voor gewone huishoudens bereikbaar werd. De C64 speelde daarin een belangrijke rol.
Een computer die bij HCC past
Ook voor HCC is deze verjaardag bijzonder herkenbaar. De grote opkomst van de thuiscomputer viel midden in de periode waarin computerclubs en gebruikersgroepen enorm belangrijk waren. Er was immers nog geen internet waarop je binnen enkele seconden een handleiding, programma of oplossing voor een probleem kon vinden.
Gebruikers hadden elkaar nodig. Ze wisselden kennis en software uit, hielpen elkaar met programmeren en bespraken nieuwe hardware. Precies die cultuur van kennis delen en samen ontdekken ligt ook aan de basis van HCC.
En misschien verklaart dat waarom de Commodore 64 na 44 jaar nog steeds zoveel enthousiasme oproept. Er bestaan actieve retrocomputergemeenschappen, verzamelaars restaureren oude machines en programmeurs brengen zelfs nieuwe software en games voor de C64 uit.
Een moderne computer is duizenden malen krachtiger. Maar voor wie in de jaren tachtig achter dat blauwe scherm zat en voorzichtig zijn eerste BASIC-regels intypte, was 64 kilobyte soms alles wat nodig was om een compleet nieuwe wereld te openen.
