Je wordt gebeld door iemand die beweert van je bank, de politie of een bekende organisatie te zijn. Je vertrouwt het niet, verbreekt de verbinding en blokkeert het telefoonnummer. Probleem opgelost? Helaas niet altijd. Oplichters gebruiken steeds slimmere technieken om hun werkelijke telefoonnummer te verbergen. HCC!digitaalveilig legt uit hoe dat werkt en wat je wel kunt doen om jezelf te beschermen.
Wat is spoofing?
Bij telefonische oplichting maken criminelen regelmatig gebruik van een techniek die spoofing heet. Daarmee kunnen zij het telefoonnummer vervalsen dat op jouw scherm verschijnt.
Je ziet bijvoorbeeld een Nederlands 06-nummer, het nummer van een bank of zelfs dat van een overheidsinstantie. In werkelijkheid kan de beller zich ergens anders bevinden en helemaal niets met die organisatie te maken hebben. De Fraudehelpdesk en telecomproviders KPN, Odido en Vodafone bevestigen dat het blokkeren van dergelijke nummers vaak weinig effect heeft.
Opgelicht?!
Je blokkeert het nummer, niet de oplichter. Wanneer je een telefoonnummer blokkeert, voorkom je dat oproepen vanaf dat specifieke nummer je nog bereiken. Dat klinkt nuttig, maar bij spoofing zit daar een belangrijk probleem.
De oplichter kan bij een volgende poging eenvoudig een ander nummer laten verschijnen. Je hebt dus niet de fraudeur geblokkeerd, maar uitsluitend het nummer dat tijdens dat ene telefoongesprek werd getoond.
Bovendien kan het gaan om een telefoonnummer dat daadwerkelijk aan een onschuldige particulier of onderneming toebehoort. De eigenaar weet mogelijk helemaal niet dat zijn nummer wordt misbruikt. Door zo'n nummer te blokkeren, loop je zelfs het risico dat je een later, volkomen legitiem telefoontje van de echte eigenaar mist.
Dat betekent overigens niet dat nummers blokkeren altijd zinloos is. Word je herhaaldelijk lastiggevallen vanaf hetzelfde nummer, dan kan blokkeren wel degelijk helpen. Alleen vormt het geen betrouwbare bescherming tegen telefonische fraude waarbij nummers worden vervalst.
Zo proberen oplichters je te misleiden
Een bekend voorbeeld is de zogenaamde bankmedewerker die belt met de mededeling dat er verdachte transacties op je rekening zijn ontdekt. Om je geld zogenaamd veilig te stellen, moet je onmiddellijk handelen. Je wordt gevraagd geld over te boeken, een programma te installeren of toegang tot je computer te geven.
Soms verschijnt zelfs het echte telefoonnummer van je bank op het scherm. Dat maakt het verhaal extra overtuigend. Ook criminelen die zich voordoen als politieagent, helpdeskmedewerker of medewerker van een overheidsinstantie kunnen deze techniek gebruiken.
De combinatie van een vertrouwd telefoonnummer, een overtuigend verhaal en tijdsdruk kan ervoor zorgen dat je beslissingen neemt die je normaal gesproken nooit zou nemen. Onthoud daarom: een bekend telefoonnummer op je scherm is geen bewijs dat de beller daadwerkelijk is wie hij zegt te zijn.
Wat kun je wél doen?
HCC!digitaalveilig adviseert je om bij verdachte telefoontjes de volgende voorzorgsmaatregelen te nemen:
* Verbreek de verbinding. Vertrouw je het gesprek niet? Hang dan onmiddellijk op. Je hoeft geen uitleg te geven.
* Bel zelf terug via een betrouwbaar nummer. Zoek het telefoonnummer op de officiële website of in de officiële app van de betreffende organisatie.
* Deel nooit vertrouwelijke gegevens. Geef geen wachtwoorden, pincodes, verificatiecodes of andere inloggegevens door.
* Voer geen betaalopdrachten uit. Maak nooit geld over omdat iemand aan de telefoon beweert dat je rekening gevaar loopt.
Heb je toch gegevens verstrekt of geld overgemaakt? Neem dan onmiddellijk contact op met je bank en verander waar nodig je wachtwoord. Doe bij oplichting ook aangifte bij de politie.
Ons advies: vertrouw niet op het nummer, maar controleer de afzender
Telefonische fraude is niet altijd eenvoudig te herkennen. Criminelen kunnen overtuigend overkomen en zelfs betrouwbare telefoonnummers nabootsen. Het blokkeren van een verdacht nummer kan prettig voelen, maar geeft bij spoofing gemakkelijk een vals gevoel van veiligheid. De belangrijkste bescherming is daarom niet het blokkeren van telefoonnummers, maar het zelfstandig controleren met wie je werkelijk te maken hebt.
Twijfel je? Hang op en bel zelf terug. Daarmee houd je de regie in eigen handen.
