Wanneer ik mijn rijbewijs of paspoort wil verlengen, kan ik tegenwoordig bij een fotograaf een foto laten maken die digitaal wordt aangeleverd bij de gemeente. Is deze werkwijze, ik denk aan cybersecurity, niet gevaarlijker dan wanneer ik zelf een fysieke foto inlever bij het gemeentehuis? Peter de B.
Dit is een zeer actuele en terechte vraag die raakt aan de kern van digitalisering en veiligheid. Het digitaal aanleveren van pasfoto’s via een fotograaf verschilt wezenlijk van het fysiek inleveren van een papieren foto, niet alleen door het proces zelf, maar ook door de aard van de partijen die erbij betrokken zijn.
Bij digitale overdracht wordt de foto via een online systeem verstuurd en opgeslagen (niet naar de gemeente overigens, zoals je in jouw vraag aanneemt). Dit vereist sterke beveiligingsmaatregelen zoals encryptie, authenticatie en toegangscontrole om te voorkomen dat foto’s onderschept, gewijzigd of misbruikt worden. Overheden en gemeenten zijn doorgaans goed beveiligd en moeten voldoen aan strenge wet- en regelgeving rondom privacy en informatiebeveiliging, zoals de AVG en vaak ook ISO 27001 certificeringen. Hun systemen worden regelmatig geaudit en gecontroleerd op beveiligingsrisico’s.
Commerciële partijen, zoals fotografen die deze digitale foto’s aanleveren, opereren echter vaak onder heel andere omstandigheden. Zij zijn in eerste instantie bedrijven die vooral gericht zijn op efficiëntie, snelheid en klantvriendelijkheid. Veiligheid is daarbij soms een aandachtspunt, maar krijgt doorgaans minder prioriteit dan bij overheidsinstanties. Het ontbreekt commerciële leveranciers vaak aan de omvang, middelen of expertise om dezelfde hoge mate van beveiliging te garanderen als overheidsinstanties. Dit kan leiden tot kwetsbaarheden in hun systemen, bijvoorbeeld minder strenge toegangscontrole, verouderde software of onvoldoende monitoring.
Dit verschil in beveiligingsniveau kan een zwakke schakel vormen in het hele proces. Een goed beveiligde gemeentelijke omgeving is alleen effectief als ook de leveranciers die digitale data aanleveren hetzelfde veiligheidsniveau hanteren. Daarom stelt de overheid in contracten en verwerkersovereenkomsten vaak strikte eisen aan deze leveranciers, zoals het naleven van specifieke beveiligingsstandaarden en het ondergaan van audits. Toch blijft er altijd een risico dat een commerciële partij minder goed beschermd is, omdat hun focus en middelen anders liggen.
Daarom is het begrijpelijk om kritisch te zijn over digitalisering: het gemak en de snelheid zijn aantrekkelijk, maar het vergroten van het digitale oppervlak betekent ook meer plekken waar iets mis kan gaan. Soms kan een fysiek proces, ondanks zijn traagheid, minder kwetsbaar zijn voor cyberaanvallen omdat er minder digitale handelingen zijn. Aan de andere kant moet ook bij fysieke processen bedacht worden dat uiteindelijk alle foto’s worden gedigitaliseerd en verwerkt, wat opnieuw een digitaal risico is.
De balans ligt in het zorgvuldig afwegen van deze factoren. Digitalisering is waardevol als het goed wordt uitgevoerd, met robuuste beveiliging én heldere afspraken over wie waarvoor verantwoordelijk is. Tegelijkertijd is het belangrijk om alternatieven open te houden en niet te digitaliseren alleen omdat het kan. Transparantie over de beveiligingsmaatregelen van leveranciers en overheidsinstanties kan het vertrouwen van burgers vergroten.
Kortom: de digitale aanlevering van pasfoto’s is niet per definitie onveilig, maar het verschil in beveiligingscultuur en middelen tussen commerciële fotografen en overheden maakt het een aandachtspunt waar je bewust van moet zijn. Kritisch blijven en zorgen dat ook leveranciers serieus genomen worden op het gebied van cybersecurity is essentieel voor een veilig proces. Maar ook bij de overheid kan het misgaan, zo blijkt wel uit twee recente hacks.
