Je wilt online iets bestellen, een reservering maken of een klantenkaart aanvragen en voor je het weet moet je naam, adres, geboortedatum, telefoonnummer en e-mailadres invullen. Soms wordt zelfs gevraagd om een kopie van een identiteitsbewijs. Tegelijkertijd verschijnen er bijna wekelijks berichten over nieuwe datalekken.
Veel mensen vragen zich daarom steeds vaker af: waarom moeten bedrijven eigenlijk zoveel gegevens van ons hebben?
De discussie hierover laaide recent opnieuw op na verschillende grote datalekken bij bekende organisaties. Daarbij kwamen persoonsgegevens van miljoenen Nederlanders op straat te liggen. Cybercriminelen gebruiken zulke gegevens vervolgens voor phishing, identiteitsfraude of gerichte oplichting.
Persoonsgegevens zijn waardevol geworden
Persoonsgegevens zijn tegenwoordig economisch zeer waardevol. Bedrijven gebruiken data voor klantenbeheer, marketing, analyses en gepersonaliseerde advertenties. Hoe meer gegevens een organisatie verzamelt, hoe beter zij klanten denkt te kunnen volgen of voorspellen wat iemand wil kopen of gebruiken. Maar daar zit ook een risico aan. Hoe groter de databestanden worden, hoe aantrekkelijker ze zijn voor cybercriminelen. En zodra gegevens eenmaal uitlekken, is het vrijwel onmogelijk om die nog volledig van internet te verwijderen.
Veel consumenten worden daarom kritischer. Uit onderzoek van Radar blijkt zelfs dat steeds meer mensen bewust onjuiste of minimale gegevens invullen bij online formulieren, omdat zij organisaties niet volledig vertrouwen met hun persoonsgegevens.
Volgens de AVG mogen organisaties bovendien alleen gegevens verzamelen die echt noodzakelijk zijn voor hun dienstverlening. Toch vragen bedrijven in de praktijk regelmatig méér informatie dan strikt nodig lijkt. Denk aan geboortedata bij een simpele nieuwsbriefinschrijving of uitgebreide profielen voor loyaliteitsprogramma’s.
De keerzijde van gemak
Veel digitale diensten werken op basis van data-uitwisseling. Denk aan apps, webshops, streamingdiensten en sociale media. Vaak betalen gebruikers niet met geld, maar met hun gegevens en online gedrag. Onderzoekers wijzen er al jaren op dat online tracking en dataverzameling steeds verder toenemen.
Dat gebeurt lang niet altijd zichtbaar. Websites en apps verzamelen bijvoorbeeld informatie over:
* locatie;
* surfgedrag;
* interesses;
* aankopen;
* en soms zelfs gedragspatronen.Daarmee kunnen zeer uitgebreide digitale profielen ontstaan.
Wat kun je zelf doen?
Volledig voorkomen dat gegevens worden verzameld is tegenwoordig bijna onmogelijk. Wel kun je de risico’s beperken door bewuster met persoonsgegevens om te gaan.
Enkele belangrijke adviezen:
* geef alleen gegevens die echt noodzakelijk zijn;
* vraag waarom bepaalde informatie nodig is;
* gebruik waar mogelijk aparte e-mailadressen of aliassen;
* wees terughoudend met identiteitsbewijzen;
* gebruik sterke wachtwoorden en tweestapsverificatie;
* en controleer regelmatig of jouw gegevens voorkomen in bekende datalekken.
Ook is het verstandig kritisch te blijven bij klantenkaarten, loyaliteitsprogramma’s en apps die uitgebreide toestemmingen vragen.
Digitale weerbaarheid wordt steeds belangrijker
Binnen HCC zien we dat privacy en digitale veiligheid voor veel leden een steeds belangrijker onderwerp worden. Niet alleen door cybercriminaliteit, maar ook doordat organisaties steeds meer gegevens verzamelen en bewaren. Digitale gemakssystemen bieden voordelen, maar vragen ook om bewustzijn en kritische vragen van gebruikers zelf. Want uiteindelijk geldt nog altijd een simpele regel: gegevens die nooit zijn opgeslagen, kunnen ook niet uitlekken.
Wat betekent dit voor HCC-leden?
Voor HCC-leden is dit onderwerp extra relevant, omdat digitale veiligheid tegenwoordig een basisvaardigheid is geworden. HCC adviseert leden daarom:
* kritisch te kijken naar welke gegevens zij delen;
* regelmatig wachtwoorden te wijzigen;
* tweestapsverificatie (2FA) te gebruiken;
* en alert te blijven op phishing en verdachte berichten.
Daarnaast organiseert HCC regelmatig bijeenkomsten, lezingen en publicaties over privacy, cybersecurity en veilig internetgebruik. Juist in een tijd waarin datalekken bijna dagelijks in het nieuws zijn, blijft digitale zelfredzaamheid belangrijker dan ooit.
