De bewegingen Stop Killing Games en Does It Play spreken hun steun uit voor de Nederlandse collectieve rechtszaak tegen Sony. Volgens Stichting Massaschade & Consument draait de zaak om een steeds belangrijker wordende vraag: wat betekent het nog om een game te kopen als de consument daar uiteindelijk geen echte controle over heeft?
Steun voor rechtszaak
Stop Killing Games en Does It Play hebben zich aangesloten bij de Fair PlayStation-actie van Stichting Massaschade & Consument (SMC). De twee organisaties vinden dat consumenten meer zeggenschap moeten houden over games die zij hebben gekocht. Nederlandse PlayStation-gamers worden daarom opgeroepen zich bij de collectieve actie aan te sluiten.
De steun komt op een moment waarop de discussie over digitale gameverkoop verder oplaait. Sony heeft aangekondigd dat het vanaf januari 2028 stopt met de productie van fysieke discs voor nieuwe PlayStation-games. Nieuwe titels worden daardoor in de praktijk vooral via digitale distributie aangeboden. Daarmee neemt het belang van de PlayStation Store verder toe.
Dat is precies waar de Fair PlayStation-actie zich tegen richt. Volgens SMC heeft Sony een zeer sterke positie omdat digitale PlayStation-games alleen via de PlayStation Store kunnen worden gekocht. Bij fysieke games kunnen consumenten daarentegen nog terecht bij verschillende winkels en de tweedehandsmarkt. De stichting stelt dat dit prijsconcurrentie mogelijk maakt.
Digitale monopoliepositie
De rechtszaak tegen Sony werd door Stichting Massaschade & Consument aangespannen vanwege wat de stichting ziet als misbruik van de machtspositie van Sony. Volgens de organisatie betalen Nederlandse PlayStation-gebruikers daardoor te veel voor digitale games en digitale content.
De stichting stelt dat digitale games soms tot 47 procent duurder zijn dan dezelfde games op fysieke media. Een belangrijk verschil is dat fysieke games na verloop van tijd vaak goedkoper worden en via verschillende aanbieders en de tweedehandsmarkt kunnen worden gekocht. Voor digitale games bepaalt Sony via de PlayStation Store de distributie.
In juni 2026 werd duidelijk dat de Nederlandse rechter de collectieve actie tegen Sony verder laat gaan. Volgens berichtgeving over de procedure vertegenwoordigt de stichting daarbij een grote groep Nederlandse PlayStation-gebruikers.
Stop Killing Games
De betrokkenheid van Stop Killing Games sluit aan bij een bredere discussie over digitale eigendom. De beweging werd in 2024 opgericht door YouTuber Ross Scott nadat Ubisoft de servers van The Crew uitschakelde. Daardoor konden mensen die de game hadden gekocht deze niet meer spelen.
Stop Killing Games wil voorkomen dat uitgevers games na het beëindigen van de ondersteuning volledig onspeelbaar kunnen maken. De beweging organiseerde onder meer een Europees burgerinitiatief waarvoor 1,45 miljoen handtekeningen werden verzameld. In april 2026 leidde dat tot een hoorzitting in het Europees Parlement.
De achterliggende gedachte is eenvoudig: wanneer consumenten voor een game betalen, zouden zij niet zomaar het gebruik ervan moeten verliezen omdat een uitgever besluit servers uit te schakelen. Dat geldt volgens de beweging ook wanneer een game oorspronkelijk als fysiek product is verkocht.
Ook fysieke games geen garantie
Does It Play richt zich specifiek op gamebehoud en onderzoekt in hoeverre fysieke games daadwerkelijk zonder internetverbinding, servers of verplichte downloads kunnen worden gespeeld. De organisatie heeft inmiddels meer dan 3.000 fysieke releases getest.
Daaruit blijkt dat een hoesje en een disc niet automatisch betekenen dat een game volledig op het fysieke medium staat. Bij moderne games is het regelmatig noodzakelijk om eerst een grote update te downloaden of verbinding te maken met een server. Een fysieke game biedt daardoor niet altijd de zekerheid van langdurige beschikbaarheid.
Uit recente gegevens van Does It Play blijkt bijvoorbeeld dat van 792 onderzochte fysieke PS5-games 66 procent zonder download volledig speelbaar is zoals bedoeld. Bij 17 procent zijn er zonder download problemen of ontbreekt belangrijke inhoud en nog eens 17 procent heeft een download nodig om te kunnen spelen.
De aankondiging van Sony over het verdwijnen van discs maakt die ontwikkeling volgens critici extra belangrijk. Als fysieke releases verdwijnen én digitale games afhankelijk blijven van één platform, wordt de positie van de consument volgens hen steeds zwakker.
Wat betekent dit voor HCC-leden?
Voor HCC-leden die games kopen op een PlayStation is vooral het verschil tussen een game kopen en een gebruiksrecht krijgen van belang. Bij digitale aankopen is de consument afhankelijk van de voorwaarden en infrastructuur van het platform. Een game kan bovendien afhankelijk zijn van servers, accounts, updates of online controles.
Dat betekent niet dat een fysieke disc automatisch een blijvende garantie biedt. Ook fysieke games kunnen afhankelijk zijn van downloads of online diensten. Wie waarde hecht aan het kunnen blijven spelen van gekochte games, doet er daarom goed aan vóór aanschaf te controleren hoe een specifieke game werkt zonder internetverbinding en welke onderdelen daadwerkelijk op de disc staan.
Nederlandse bezitters van een PlayStation 4 of PlayStation 5 die sinds november 2013 aankopen hebben gedaan in de PlayStation Store kunnen zich volgens Stichting Massaschade & Consument gratis aanmelden voor de collectieve actie.
Standpunt van HCC
HCC vindt het belangrijk dat consumenten duidelijk weten wat zij daadwerkelijk aanschaffen. De overgang van fysieke producten naar digitale diensten biedt gemak, maar mag niet betekenen dat consumenten ongemerkt steeds meer afhankelijk worden van één leverancier.
De discussie rond PlayStation gaat daarom verder dan de prijs van een game. Het raakt aan digitale eigendom, consumentenrechten, interoperabiliteit en het behoud van digitale cultuur. HCC vindt het positief dat hierover een maatschappelijk en juridisch debat wordt gevoerd. Tegelijkertijd is het belangrijk om onderscheid te blijven maken tussen legitieme digitale distributie en situaties waarin een consument na betaling zijn toegang tot een product volledig kan verliezen.
Voor HCC is de kern dan ook dat consumenten vooraf helder moeten weten wat ze kopen, welke beperkingen gelden en wat er met hun aankoop gebeurt wanneer een uitgever of platform de ondersteuning beëindigt.
