Negen van de tien Nederlanders weet online oplichting niet consequent te herkennen, terwijl de helft van de bevolking denkt dat zij hier goed in is. Dat blijkt uit nieuw onderzoek in opdracht van de Rijksoverheid.
Volgens het onderzoek van Verian herkent slechts 6 procent van de Nederlanders misleidende digitale berichten (zoals e-mail, sms, WhatsApp, social media of nepwebshops) consequent als zodanig. Tegelijkertijd zegt ongeveer 50 procent zich “goed” of “heel goed” te voelen in het onderscheiden van echt en nep. In totaal overschat 42 procent van de deelnemers hun eigen vermogen om online oplichting te herkennen.
Het onderzoek maakt duidelijk dat oplichters steeds geraffineerder te werk gaan. Door het misbruik van gelekte persoonsgegevens en technieken zoals kunstmatige intelligentie ontstaan hyper-persoonlijke berichten en deepfakes die nauwelijks te onderscheiden zijn van authentieke communicatie. Eén opvallend voorbeeld: een video van een bekende illusionist werd nagebootst en de helft van de proefpersonen herkende de deepfake niet.
Dat onderstreept dat niemand veilig is: ook mensen die denken alert te zijn kunnen slachtoffer worden. Veel deelnemers gaven aan zich zorgen te maken over hun online veiligheid: bijna een op de drie (32 procent) maakte zich zorgen over de kans opgelicht te worden.
De Rijksoverheid waarschuwt dat technologische ontwikkelingen het steeds moeilijker maken om nep van echt te onderscheiden. Daarom is recent de bewustwordingscampagne Laat je niet Interneppen gelanceerd: mensen wordt aangeraden altijd drie tellen te nemen voordat ze ergens op klikken.
Wie twijfelt aan de echtheid van een bericht, wordt opgeroepen kritisch te zijn, de afzender te controleren en bij twijfel niet te klikken. En doe bij oplichting altijd aangifte.
