Nederland heeft zich aangesloten bij de internationale AI-alliantie Pax Silica, een initiatief van de Verenigde Staten dat de samenwerking op het gebied van kunstmatige intelligentie, chips en digitale infrastructuur moet versterken. Het doel is de deelnemende landen minder afhankelijk te maken van China voor cruciale technologie en de toeleveringsketens voor AI en halfgeleiders beter te beschermen.
Volgens het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken is Nederland het vijftiende land dat zich bij de alliantie aansluit. Eerder traden onder meer Japan, Zuid-Korea, Australië, India, Israël en het Verenigd Koninkrijk toe. Ook de Europese Unie heeft aangegeven zich op termijn bij het initiatief te willen aansluiten.
Waarom deze samenwerking?
Kunstmatige intelligentie is tegenwoordig veel meer dan alleen slimme software. Achter AI gaan enorme datacenters, geavanceerde chips, gespecialiseerde software en complexe internationale toeleveringsketens schuil. Een groot deel van de productie van grondstoffen, elektronica en componenten is de afgelopen decennia afhankelijk geworden van een beperkt aantal landen.
Door nauwer samen te werken willen de deelnemende landen ervoor zorgen dat essentiële technologie beschikbaar blijft, ook wanneer geopolitieke spanningen toenemen. Daarbij draait het niet alleen om AI, maar ook om halfgeleiders, cloudinfrastructuur en andere strategische technologieën.
Belangrijke rol voor Nederland
Nederland speelt internationaal een sleutelrol in de chipindustrie. Dat komt vooral door de aanwezigheid van ASML, wereldwijd de enige fabrikant van de meest geavanceerde machines waarmee de nieuwste generaties computerchips kunnen worden geproduceerd.
Juist daarom is Nederland voor veel landen een belangrijke partner als het gaat om de toekomst van kunstmatige intelligentie. Zonder moderne chips is het immers onmogelijk om de krachtige AI-systemen van vandaag en morgen te bouwen.
Minister van Buitenlandse Handel Sjoerd Sjoerdsma noemt de deelname belangrijk voor de economische veiligheid van Nederland en voor de positie van ons land binnen de internationale technologiesector.
Minder afhankelijk van China
Een belangrijk doel van Pax Silica is het verminderen van de afhankelijkheid van China. Hoewel China niet expliciet in alle documenten wordt genoemd, is duidelijk dat de alliantie wil voorkomen dat één land een dominante positie krijgt bij de levering van chips, AI-technologie en andere strategische producten.
Dat sluit aan bij een bredere internationale ontwikkeling. Zowel de Verenigde Staten als Europa investeren miljarden in eigen chipproductie en proberen de afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers te verkleinen.
Gevolgen voor ASML
Tijdens zijn bezoek aan Washington spreekt minister Sjoerdsma ook over de zogenoemde Match Act. Dat Amerikaanse wetsvoorstel zou de export van geavanceerde chiptechnologie naar China verder kunnen beperken. Voor ASML kan dat grote gevolgen hebben, omdat China een belangrijke afzetmarkt is voor een deel van zijn producten.
Nederland benadrukt daarbij dat internationale samenwerking belangrijk is, maar wil tegelijkertijd voldoende ruimte houden om zelfstandig handelsbeleid te voeren.
Waarom is dit belangrijk voor AI?
Veel mensen denken bij AI vooral aan chatbots zoals ChatGPT of beeldgeneratoren. Maar achter deze toepassingen schuilt een enorme hoeveelheid hardware. Het trainen en gebruiken van moderne AI-modellen vraagt duizenden krachtige processors en enorme hoeveelheden werkgeheugen.
Wie de productie van die chips beheerst, heeft daarmee ook invloed op de verdere ontwikkeling van kunstmatige intelligentie. Daarom wordt de chipindustrie tegenwoordig gezien als een strategische sector die van groot belang is voor economie, innovatie en nationale veiligheid.
Wat betekent dit voor HCC-leden?
De toetreding van Nederland tot Pax Silica laat zien dat kunstmatige intelligentie allang niet meer alleen een technologisch onderwerp is. AI speelt inmiddels ook een belangrijke rol in internationale handel, geopolitiek en economische veiligheid.
Voor HCC-leden betekent dit dat ontwikkelingen rondom chips, cloudtechnologie en AI steeds meer invloed zullen krijgen op de producten en diensten die we dagelijks gebruiken. Denk aan computers, smartphones, auto's, medische apparatuur en slimme huishoudelijke apparaten. Achter veel van die producten gaan dezelfde wereldwijde toeleveringsketens schuil.
Standpunt van HCC
HCC begrijpt dat landen samenwerken om de beschikbaarheid van cruciale technologie veilig te stellen. Een stabiele aanvoer van chips en andere essentiële onderdelen is belangrijk voor innovatie, economische groei en de verdere ontwikkeling van kunstmatige intelligentie.
Tegelijkertijd vindt HCC dat internationale samenwerking zoveel mogelijk open moet blijven. Innovatie floreert bij samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en landen. Het is daarom belangrijk een goede balans te vinden tussen economische veiligheid, technologische onafhankelijkheid en een open internationale markt waarin kennis en innovatie kunnen blijven groeien.
