Heb je interesse in geschiedenis, oude afbeeldingen of genealogie? Dan is er goed nieuws. Het Nationaal Archief heeft in samenwerking met het Instituut voor Beeld en Geluid en Netwerk Digitaal Erfgoed maar liefst 283.469 rechtenvrije beelden beschikbaar gemaakt via het Europese platform Europeana. Daarmee is een enorme hoeveelheid Nederlands erfgoed voor iedereen toegankelijk geworden.
Waar voorheen slechts enkele honderden beelden vanuit het Nationaal Archief op Europeana te vinden waren, gaat het nu om bijna duizend keer zoveel materiaal. Dat maakt deze uitbreiding bijzonder interessant voor liefhebbers van geschiedenis, fotografie en familieonderzoek.
Een digitale schatkamer vol Nederlandse geschiedenis
De collectie omvat een breed scala aan onderwerpen. Zo zijn er foto's van de koninklijke familie, staatsbezoeken en officiële gebeurtenissen, maar ook beelden uit Nederlands-Indië en Indonesië. Daarnaast zijn er talloze foto's van het dagelijks leven, televisieprogramma's, festiviteiten en straatbeelden uit verschillende perioden van de Nederlandse geschiedenis.
Veel van deze beelden zijn afkomstig uit de collectie van de Rijksvoorlichtingsdienst en andere archieven die in de loop der jaren zorgvuldig zijn gedigitaliseerd.
Voor veel mensen is het fascinerend om oude foto's te bekijken van plaatsen waar zij zijn opgegroeid of om te zien hoe Nederland er tientallen jaren geleden uitzag. Ook voor stamboomonderzoekers en lokale historici biedt deze verzameling een schat aan informatie.
Wat is Europeana?
Europeana is een initiatief van de Europese Unie dat al sinds 2006 werkt aan het toegankelijk maken van cultureel erfgoed uit heel Europa. Het platform bevat inmiddels meer dan 62 miljoen objecten afkomstig van duizenden archieven, bibliotheken, musea en andere erfgoedinstellingen. Daaronder bevinden zich niet alleen foto's, maar ook boeken, kaarten, manuscripten, geluidsopnamen, video's en zelfs 3D-objecten.
Via één website kunnen gebruikers door collecties uit tientallen landen zoeken. Daarbij zijn verschillende thema's beschikbaar, zoals fotografie, sport, kunst, muziek, mode en historische gebeurtenissen.
Ideaal voor genealogie en lokaal historisch onderzoek
Voor veel HCC-leden zal vooral de praktische waarde van de collectie interessant zijn. Wie bezig is met stamboomonderzoek, lokale geschiedenis of het digitaliseren van familiearchieven, krijgt er een enorme bron bij.
Zo kunnen oude straatbeelden helpen om woonplaatsen van voorouders beter te begrijpen. Foto's van militaire eenheden, overheidsinstellingen of openbare gebeurtenissen kunnen extra context geven aan familieverhalen. Ook verenigingen en heemkundige kringen kunnen veel baat hebben bij deze uitbreiding.
Omdat de beelden rechtenvrij zijn, kunnen ze in veel gevallen ook worden gebruikt voor presentaties, publicaties of educatieve doeleinden. Uiteraard blijft het verstandig om steeds de gebruiksvoorwaarden bij individuele afbeeldingen te controleren.
Slim zoeken levert verrassende resultaten op
Europeana bevat inmiddels zoveel materiaal dat gericht zoeken loont. Het platform biedt uitgebreide filters waarmee gezocht kan worden op periode, onderwerp, land of deelnemende instelling. De voertaal van de website is grotendeels Engels, maar dat hoeft geen probleem te zijn. Nederlandse zoektermen leveren vaak eveneens goede resultaten op.
Zo kun je zoeken op:
* plaatsnamen;
* amilienamen;
* historische gebeurtenissen;
* beroepen;
* militaire eenheden;
* sportevenementen;
* koninklijke bezoeken;
* oude televisieprogramma's.
Soms levert één zoekterm al tientallen pagina's met resultaten op.
Digitalisering maakt erfgoed toegankelijk
De uitbreiding van de collectie laat zien hoe belangrijk digitalisering is geworden. Waar archieven vroeger alleen fysiek bezocht konden worden, is tegenwoordig een groot deel van het cultureel erfgoed rechtstreeks vanaf de computer toegankelijk.
Dat is niet alleen handig voor onderzoekers, maar ook voor scholieren, studenten, verenigingen en geïnteresseerde particulieren. Bovendien zorgt digitalisering ervoor dat kwetsbare originele documenten en foto's beter behouden kunnen blijven voor toekomstige generaties.
Ook interessant voor fotografieliefhebbers
Voor liefhebbers van fotografie biedt de collectie een uniek tijdsbeeld. Niet alleen de onderwerpen zijn interessant, maar ook de ontwikkeling van fotografie zelf is zichtbaar. Van zwart-witreportages uit de jaren veertig en vijftig tot kleurenfoto's uit latere decennia: de collectie laat zien hoe Nederland veranderde en hoe fotografen die veranderingen vastlegden.
Voor leden van HCC!fotovideo en andere interessegroepen kan het bovendien inspirerend zijn om te zien hoe beeldjournalistiek zich door de jaren heen heeft ontwikkeld.
Wat betekent dit voor HCC-leden?
De beschikbaarheid van bijna 283.500 Nederlandse beelden op Europeana is een mooie illustratie van hoe digitalisering ons cultureel erfgoed toegankelijker maakt dan ooit tevoren. Voor HCC-leden die zich bezighouden met genealogie, fotografie, geschiedenis of digitalisering van persoonlijke archieven biedt dit nieuwe mogelijkheden om informatie te ontdekken en te delen.
Het laat bovendien zien dat Europese samenwerking op digitaal gebied niet alleen betrekking heeft op technologie en regelgeving, maar ook op het bewaren en toegankelijk maken van onze gezamenlijke geschiedenis.
Standpunt van HCC
HCC verwelkomt initiatieven die cultureel erfgoed digitaal toegankelijk maken. Door archieven en historische collecties online beschikbaar te stellen, krijgen veel meer mensen de mogelijkheid om kennis te maken met de geschiedenis van Nederland en Europa. Dergelijke projecten laten zien hoe digitalisering niet alleen een technische ontwikkeling is, maar ook een middel om kennis, herinneringen en cultureel erfgoed voor toekomstige generaties te bewaren.
