Jarenlang leek de cloudmarkt volledig in handen van Amerikaanse techgiganten zoals Microsoft, Amazon en Google. Veel bedrijven, overheden en organisaties verhuisden hun gegevens massaal naar buitenlandse cloudplatforms. Maar de discussie over digitale onafhankelijkheid verandert het speelveld snel.
Steeds meer Europese landen willen minder afhankelijk worden van Amerikaanse Big Tech. Daardoor ontstaat een enorme kans voor Europese en Nederlandse cloudbedrijven.
Tegelijkertijd klinkt er ook een waarschuwing: Nederlandse cloudbedrijven zijn innovatief, maar vaak relatief klein en versnipperd. De vraag wordt daarom steeds relevanter: moet de Nederlandse cloudsector meer samenwerken of consolideren om internationaal mee te kunnen blijven doen?
Digitale soevereiniteit wordt steeds belangrijker
De afgelopen jaren is “digitale soevereiniteit” uitgegroeid tot een belangrijk thema binnen Europa. Daarmee wordt bedoeld dat landen en organisaties meer controle willen houden over hun eigen data, infrastructuur en digitale diensten. Die discussie speelt niet alleen bij privacy, maar ook bij geopolitiek en veiligheid. Europese overheden maken zich zorgen over afhankelijkheid van buitenlandse technologiebedrijven en buitenlandse wetgeving, zoals de Amerikaanse Cloud Act.
Daardoor kijken steeds meer Europese landen nadrukkelijk naar eigen oplossingen
Zo besloot Frankrijk om Windows geleidelijk uit te faseren binnen delen van de overheid en meer richting Linux-oplossingen te bewegen. Duitsland verplicht binnen de publieke sector steeds vaker open standaarden zoals ODF-documentformaten. Ook de Nederlandse overheid onderzoekt nadrukkelijk Europese alternatieven voor cloudinfrastructuur.
Grote Europese spelers groeien snel
Waar Nederlandse cloudbedrijven vaak relatief klein zijn, ontstaan in andere Europese landen inmiddels steeds grotere spelers. In Frankrijk groeit bijvoorbeeld OVHcloud sterk door. In Duitsland speelt IONOS een steeds grotere rol binnen Europese cloudprojecten. Ook het Duitse STACKIT — onderdeel van de Lidl-familie — wint snel terrein. De Nederlandse overheid sloot onlangs zelfs een raamovereenkomst met STACKIT zodat overheidsdiensten eenvoudiger gebruik kunnen maken van Europese cloudoplossingen.
Volgens brancheorganisatie Dutch Cloud Community dreigt Nederland daardoor kansen mis te lopen. Nederlandse cloudbedrijven zijn vaak technisch sterk en innovatief, maar missen soms de schaalgrootte die grote klanten zoeken.
Waarom schaal steeds belangrijker wordt
Cloudinfrastructuur is tegenwoordig veel meer dan alleen opslagruimte of webhosting. Moderne cloudplatforms bieden complete ecosystemen voor:
* AI-toepassingen
* cybersecurity
* back-ups
* databases
* samenwerkingstools
* softwareontwikkeling
* streamingdiensten
* digitale overheidsdiensten
Juist daarvoor zijn enorme investeringen nodig in datacenters, beveiliging, netwerken en energievoorziening. Volgens cijfers over de Nederlandse cloudmarkt groeit de cloudsector nog steeds hard. Inmiddels gebruikt ongeveer 76% van de Nederlandse bedrijven cloudoplossingen. Maar tegelijkertijd groeit ook de dominantie van een beperkt aantal grote internationale spelers.
Daardoor ontstaat een risico: Europese landen willen wel onafhankelijker worden van Amerikaanse cloudbedrijven, maar hebben daarvoor voldoende sterke Europese alternatieven nodig.
Nederlandse cloudsector onder druk?
Binnen de Nederlandse sector klinkt daarom steeds vaker de vraag of verdere samenwerking noodzakelijk wordt. Dat hoeft niet direct te betekenen dat alle bedrijven moeten fuseren. Het kan ook gaan om:
* gezamenlijke infrastructuur
* gedeelde beveiligingsstandaarden
* gezamenlijke Europese certificeringen
* samenwerking rond AI
* gezamenlijke aanbestedingen
* uitwisseling van capaciteit
De discussie speelt extra sterk doordat Europa de komende jaren waarschijnlijk miljarden euro’s gaat investeren in digitale autonomie en soevereine infrastructuur. Als Nederlandse bedrijven daarin geen grote rol spelen, bestaat het risico dat vooral Duitse en Franse aanbieders daarvan profiteren.
De cloud is ook een politieke kwestie geworden
Waar cloudcomputing vroeger vooral een technisch onderwerp was, speelt nu steeds vaker politiek mee. Dat zien we bijvoorbeeld terug in discussies rondom:
* DigiD
* MijnOverheid
* Europese AI-systemen
* defensie
* zorgdata
* onderwijsplatforms
Binnen Europa groeit de zorg dat kritieke digitale infrastructuur te afhankelijk wordt van buitenlandse bedrijven en buitenlandse regelgeving. Daardoor verschuift de discussie van “wat is technisch het beste?” naar “wie heeft uiteindelijk controle over de data?”
Dat raakt niet alleen overheden, maar uiteindelijk ook gewone gebruikers.
Wat betekent dit voor HCC-leden?
Voor veel HCC-leden lijkt cloudcomputing misschien iets voor grote bedrijven of overheden. Toch raakt deze ontwikkeling uiteindelijk bijna iedereen die digitale diensten gebruikt. Denk bijvoorbeeld aan:
* e-maildiensten
* online opslag
* AI-tools
* videobellen
* slimme apparaten
* back-ups
* digitale overheidssystemen
De vraag waar gegevens worden opgeslagen — en onder welke wetgeving — wordt steeds belangrijker.
Voor HCC-leden betekent dit vooral dat bewustwording belangrijker wordt. Europese alternatieven zullen de komende jaren waarschijnlijk vaker zichtbaar worden naast Amerikaanse diensten. Dat betekent niet automatisch dat Amerikaanse cloudplatforms verdwijnen. Wel ontstaat er waarschijnlijk meer keuze en meer aandacht voor digitale onafhankelijkheid.
Daarnaast kunnen Nederlandse en Europese cloudinitiatieven zorgen voor:
* betere privacybescherming
* meer transparantie
* minder afhankelijkheid van buitenlandse politiek
* sterkere Europese digitale infrastructuur
Europa zoekt een digitale balans
Volledig afscheid nemen van Amerikaanse technologie is voorlopig niet realistisch. Daarvoor zijn bedrijven zoals Microsoft, Amazon en Google simpelweg te dominant geworden binnen de wereldwijde IT-markt. Maar Europa probeert wel een betere balans te vinden tussen gemak, innovatie en digitale onafhankelijkheid. Juist daarom worden onderwerpen als cloudsoevereiniteit, Europese infrastructuur en digitale autonomie de komende jaren alleen maar belangrijker.
De cloud is daarmee allang niet meer alleen een technisch verhaal. Het gaat steeds vaker over economie, veiligheid, privacy en de vraag wie uiteindelijk de controle heeft over onze digitale samenleving.
