De Europese Commissie zet een grote stap om Europa minder afhankelijk te maken van buitenlandse AI-infrastructuur. Met een nieuwe aanbesteding voor maximaal zeven AI-Gigafactories wil de EU de eigen rekenkracht fors uitbreiden. De investering moet uiteindelijk meer dan 30 miljard euro aan publieke en private financiering opleveren.
Europa wil eigen AI-infrastructuur
De Europese Commissie heeft een aanbesteding geopend voor de bouw van maximaal zeven AI-Gigafactories verspreid over Europa. Het initiatief maakt deel uit van de ambitie om van Europa een wereldspeler op het gebied van kunstmatige intelligentie te maken en de afhankelijkheid van Amerikaanse en Chinese aanbieders van AI-infrastructuur te verkleinen.
De nieuwe AI-Gigafactories worden gebouwd en beheerd door consortia van bedrijven, investeerders en publieke organisaties. De Europese Unie en deelnemende lidstaten stellen hiervoor samen maximaal 10 miljard euro beschikbaar. Dat moet ten minste 20 miljard euro aan particuliere investeringen aantrekken, waardoor de totale investering uitkomt op meer dan 30 miljard euro.
Rekenkracht voor Europese AI
De AI-Gigafactories moeten beschikken over zeer grote hoeveelheden geavanceerde AI-processoren, snelle netwerkverbindingen, cloudtechnologie en energiezuinige datacenters. Ze worden toegankelijk voor start-ups, scale-ups, mkb-bedrijven, de industrie, onderzoeksinstellingen en overheden die AI-modellen willen ontwikkelen, trainen of verfijnen.
Volgens de Commissie vormt toegang tot dergelijke rekenkracht inmiddels een strategische voorwaarde om internationaal concurrerend te blijven op het gebied van kunstmatige intelligentie. Samen met de bestaande negentien Europese AI Factories moeten de nieuwe Gigafactories zorgen voor een sterke Europese AI-infrastructuur.
Europese regels en waarden
Een belangrijk uitgangspunt is dat de AI-systemen die in de Gigafactories worden ontwikkeld voldoen aan Europese regelgeving. Daarbij noemt de Commissie expliciet privacybescherming, veiligheid, cybersecurity en ethische uitgangspunten. Door AI op Europese infrastructuur te ontwikkelen, wil de EU bovendien de technologische autonomie vergroten en minder afhankelijk worden van buitenlandse cloud- en AI-aanbieders.
Ook Amerikaanse chipfabrikanten doen mee
Hoewel de nadruk ligt op Europese technologische soevereiniteit, kunnen de deelnemende consortia hardware inkopen bij leveranciers uit Europa én uit gelijkgestemde landen. De Europese Commissie heeft hiervoor intentieverklaringen ondertekend met chipfabrikanten AMD, NVIDIA en Qualcomm. Daarmee wil Brussel garanderen dat de benodigde AI-processoren tijdig beschikbaar zijn voor de nieuwe datacenters. Tegelijkertijd moet een deel van de investeringen ten goede komen aan Europese hardwarebedrijven en innovatieve start-ups om de Europese digitale waardeketen verder te versterken.
Aanbesteding loopt tot november
Geïnteresseerde consortia kunnen hun voorstellen indienen tot 12 november 2026. De selectie wordt uitgevoerd door de European High Performance Computing Joint Undertaking (EuroHPC JU). Begin 2027 worden de winnende projecten bekendgemaakt, waarna de bouw nog datzelfde jaar kan starten. De eerste AI-Gigafactories moeten uiterlijk achttien maanden na contractondertekening operationeel zijn.
Wat betekent dit voor HCC-leden?
Voor HCC-leden laat deze ontwikkeling zien dat Europa serieus investeert in een eigen AI-ecosysteem. Dat kan op termijn leiden tot meer Europese AI-diensten die voldoen aan de strenge Europese eisen op het gebied van privacy, transparantie en gegevensbescherming. Daarnaast krijgen Nederlandse onderzoekers, bedrijven en innovatieve start-ups mogelijk betere toegang tot krachtige AI-computers zonder afhankelijk te zijn van infrastructuur buiten Europa. Ook voor hobbyisten, ontwikkelaars en educatieve projecten kan een sterkere Europese AI-infrastructuur uiteindelijk nieuwe mogelijkheden bieden.
Standpunt van HCC
HCC juicht investeringen toe die bijdragen aan een onafhankelijke en veilige Europese digitale infrastructuur. Kunstmatige intelligentie wordt steeds belangrijker voor zowel consumenten als bedrijven. Daarbij is het essentieel dat AI-systemen transparant zijn, zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens en voldoen aan Europese wet- en regelgeving. Tegelijkertijd vindt HCC dat dergelijke investeringen ook moeten leiden tot betere toegankelijkheid van AI-technologie voor onderwijs, onderzoek, maatschappelijke organisaties en burgers, zodat de voordelen van AI breed beschikbaar komen.
