De webcam op een laptop of computer is voor veel mensen onmisbaar geworden voor videobellen, online vergaderen en contact met familie en vrienden. Toch blijkt uit nieuw onderzoek dat veel Nederlanders weinig aandacht besteden aan de beveiliging ervan. Bijna de helft schermt de webcam namelijk nooit fysiek af wanneer deze niet wordt gebruikt. Beveiligingsexperts waarschuwen dat dit bij een malwarebesmetting kan leiden tot ernstige privacyschendingen.
Dat blijkt uit representatief onderzoek van webhostingprovider TransIP onder 1.052 Nederlanders.
Grote verschillen tussen leeftijdsgroepen
Volgens het onderzoek dekt 46 procent van de Nederlanders de webcam nooit af. Daar staat tegenover dat 35 procent dit juist altijd doet, bijvoorbeeld met een ingebouwd schuifje, een speciale webcamcover of zelfs een eenvoudig stukje tape. Nog eens 19 procent schermt de camera alleen in bepaalde situaties af.
Opvallend zijn de verschillen tussen leeftijdsgroepen. Vooral 70-plussers laten de webcam vaak onafgedekt, terwijl zestigers juist het vaakst standaard een fysieke afdekking gebruiken. Jongeren tussen de 18 en 29 jaar kiezen relatief vaak voor een situatieafhankelijke aanpak.
Het echte gevaar zit in malware
Een webcam wordt niet rechtstreeks gehackt. Het grootste risico ontstaat wanneer een computer of laptop besmet raakt met malware. Dat kan gebeuren via een phishingmail, een besmette bijlage, een kwaadaardige download of software die niet tijdig is bijgewerkt.
Wanneer cybercriminelen eenmaal toegang tot een systeem hebben, kunnen zij soms ongemerkt de webcam, microfoon of andere onderdelen van de computer bedienen. De gebruiker merkt daar lang niet altijd iets van.
Een bekend voorbeeld hiervan is de Blackshades Remote Access Trojan (RAT), waarmee in het verleden wereldwijd honderdduizenden computers werden besmet. Aanvallers konden daarmee onder meer webcams activeren, bestanden bekijken en systemen op afstand besturen.
Meer zichtbaar dan je denkt
Veel mensen denken dat een webcam alleen hun gezicht vastlegt. In werkelijkheid is vaak veel meer zichtbaar.
Denk bijvoorbeeld aan:
* documenten die op het bureau liggen;
* een tweede beeldscherm met vertrouwelijke informatie;
* huisgenoten of gezinsleden;
* kinderen die door de kamer lopen;
* foto's, adresgegevens of andere persoonlijke bezittingen.
Dergelijke informatie kan door cybercriminelen worden gebruikt voor gerichte phishingaanvallen, identiteitsfraude, social engineering of zelfs afpersing. Juist omdat webcams een inkijkje geven in de privéomgeving, vormt misbruik ervan een groter risico dan veel mensen beseffen.
Een webcamcover blijft de veiligste oplossing
Besturingssystemen bieden tegenwoordig uitgebreide privacy-instellingen waarmee gebruikers kunnen bepalen welke programma's toegang hebben tot de camera. Ook browsers en apps vragen meestal toestemming voordat zij de webcam mogen gebruiken.
Toch biedt dat geen volledige zekerheid. Malware kan beveiligingsinstellingen proberen te omzeilen of misbruik maken van software die al toestemming heeft gekregen om de camera te gebruiken.
Daarom adviseren beveiligingsexperts om de webcam ook fysiek af te dekken wanneer deze niet nodig is. Veel moderne laptops beschikken al over een ingebouwd schuifje. Is dat niet het geval, dan is een losse webcamcover of zelfs een eenvoudig stukje ondoorzichtige tape een effectieve oplossing. Bij externe webcams is loskoppelen de veiligste optie.
Ook smartphonegebruikers doen er verstandig aan regelmatig te controleren welke apps toegang hebben tot de camera en die toestemming alleen te geven wanneer dat echt noodzakelijk is.
Wat betekent dit voor HCC-leden?
Een webcam afdekken lijkt misschien overdreven, maar het is een van de eenvoudigste beveiligingsmaatregelen die je kunt nemen. Voor een paar euro – of zelfs helemaal gratis met een stukje tape – voorkom je dat een eventuele aanvaller ongemerkt kan meekijken.
Belangrijker nog is om te voorkomen dat malware überhaupt op je apparaat terechtkomt. Wees daarom voorzichtig met onbekende e-mails en links, installeer software-updates zodra deze beschikbaar zijn en download programma's uitsluitend van betrouwbare bronnen.
Controleer daarnaast regelmatig welke apps toegang hebben tot je camera en microfoon. Geef deze rechten alleen aan toepassingen die je vertrouwt en daadwerkelijk gebruikt.
Standpunt van HCC
HCC onderschrijft het belang van een goede digitale basisbeveiliging. Het fysiek afdekken van een webcam is een eenvoudige, goedkope en effectieve maatregel die voorkomt dat onbevoegden kunnen meekijken wanneer een apparaat onverhoopt wordt besmet met malware.
Tegelijkertijd is een webcamcover geen wondermiddel. Goede digitale veiligheid begint bij een combinatie van maatregelen. Zorg ervoor dat je besturingssysteem en programma's altijd up-to-date zijn, gebruik sterke en unieke wachtwoorden in combinatie met multifactorauthenticatie (MFA), installeer een betrouwbare virusscanner en blijf alert op phishing en andere vormen van online oplichting.
Door technische beveiliging te combineren met bewust digitaal gedrag verklein je de kans aanzienlijk dat cybercriminelen toegang krijgen tot jouw apparaten, persoonlijke gegevens en privéleven.
