Kunstmatige intelligentie zet opnieuw een opvallende stap vooruit in de gezondheidszorg. Onderzoekers in Duitsland hebben een AI-systeem ontwikkeld dat in een nagebootste spoedeisende hulp vaker de juiste diagnose stelde dan ervaren medisch specialisten. De resultaten laten zien hoe snel AI zich ontwikkelt, maar de onderzoekers benadrukken tegelijkertijd dat de technologie voorlopig vooral een hulpmiddel voor artsen blijft en geen vervanger.
Een digitale arts die zelfstandig kan redeneren
Het AI-systeem, MIRA genaamd, is ontwikkeld door onderzoekers van universiteiten in Dresden en Heidelberg. Anders dan een gewone chatbot, die reageert op losse vragen, werkt MIRA als een zogeheten AI-agent. Het systeem kan zelfstandig een medisch onderzoek uitvoeren, vragen stellen aan een patiënt, aanvullende onderzoeken aanvragen, een diagnose formuleren en zelfs beslissen of een patiënt moet worden opgenomen.
Om het systeem veilig te testen, bouwden de onderzoekers een volledig digitale versie van een spoedeisende hulp. Daarin kreeg MIRA 574 geanonimiseerde patiëntendossiers voorgeschoteld met uiteenlopende aandoeningen, waaronder blindedarmontsteking, longontsteking en alvleesklierkanker. De gesprekken vonden plaats met een tweede AI-systeem dat de rol van patiënt speelde en uitsluitend informatie uit de echte medische dossiers mocht gebruiken.
Hogere nauwkeurigheid dan ervaren artsen
De onderzoekers vergeleken de prestaties van MIRA met die van vier ervaren medisch specialisten die over exact dezelfde informatie beschikten. MIRA stelde in 87,8 procent van de gevallen de juiste diagnose, terwijl de artsen gezamenlijk uitkwamen op 78,1 procent. Ook in een vergelijking met een gemengd team van artsen en specialisten presteerde de AI beter.
Dat betekent overigens niet dat MIRA op alle onderdelen beter was. Sommige aandoeningen bleken ook voor de AI lastig te herkennen. Opvallend genoeg hadden de menselijke artsen juist met dezelfde ziektebeelden moeite. Volgens de onderzoekers laat dit zien dat AI vooral kan uitblinken bij complexe diagnostische afwegingen waarbij grote hoeveelheden informatie moeten worden gecombineerd.
Minder onderzoeken, minder risico
Een veelgehoorde zorg is dat AI uit voorzichtigheid te veel medische onderzoeken zou aanvragen. Dat bleek in deze studie juist niet het geval. MIRA vroeg gemiddeld minder aanvullende onderzoeken aan dan in de dagelijkse praktijk gebruikelijk is en ging zorgvuldig om met kostbare beeldvormende onderzoeken zoals CT-scans.
Ook op het gebied van medicatieveiligheid scoorde het systeem goed. Specialisten controleerden de voorgeschreven behandelingen op onder meer gevaarlijke medicijncombinaties, verkeerde doseringen en allergieën. Daarbij werden geen ernstige fouten aangetroffen.
Toch nog geen AI-ziekenhuis
Ondanks de indrukwekkende resultaten waarschuwen de onderzoekers voor te veel enthousiasme. De proef vond plaats in een gecontroleerde digitale omgeving. Voordat dergelijke systemen daadwerkelijk op een spoedeisende hulp kunnen worden ingezet, zijn uitgebreide onderzoeken met echte patiënten noodzakelijk.
Daarnaast beschikken veel ziekenhuizen nog over verouderde ICT-systemen die onvoldoende geschikt zijn om moderne AI-toepassingen veilig te ondersteunen. Ook zullen medische richtlijnen, aansprakelijkheid en toezicht goed moeten worden geregeld voordat AI een grotere rol krijgt in de dagelijkse patiëntenzorg.
De arts blijft eindverantwoordelijk
Opvallend is dat juist de ontwikkelaars van MIRA benadrukken dat hun systeem niet bedoeld is om artsen te vervangen. Volgens hen ligt de toekomst in samenwerking tussen mens en AI. De kunstmatige intelligentie kan grote hoeveelheden medische informatie analyseren, patronen herkennen en mogelijke diagnoses voorstellen, terwijl de arts verantwoordelijk blijft voor het contact met de patiënt, het lichamelijk onderzoek, de uiteindelijke beoordeling en de medische besluitvorming.
AI ontwikkelt zich razendsnel
MIRA staat niet op zichzelf. Ook andere AI-systemen laten de afgelopen tijd indrukwekkende resultaten zien bij medische diagnostiek. Zo bleek eerder dat AI-modellen goed kunnen helpen bij het opsporen van borstkanker, zeldzame aandoeningen en afwijkingen op röntgenfoto's. De verwachting is dat AI de komende jaren een steeds grotere rol zal spelen als beslissingsondersteuning voor artsen.
Daarmee verandert ook het werk van zorgverleners. Routinewerk en administratieve taken kunnen steeds vaker door AI worden ondersteund, waardoor artsen meer tijd overhouden voor persoonlijk contact met patiënten.
Wat betekent dit voor HCC-leden?
De resultaten van MIRA laten zien hoe snel kunstmatige intelligentie zich ontwikkelt. Waar AI enkele jaren geleden vooral teksten kon schrijven of afbeeldingen kon maken, helpt de technologie nu ook bij complexe medische besluitvorming.
Dat betekent echter niet dat patiënten straks uitsluitend door een computer worden behandeld. Medische zorg draait niet alleen om het stellen van een diagnose, maar ook om empathie, communicatie, ervaring en het gezamenlijk nemen van beslissingen. Juist daarin blijft de menselijke arts onmisbaar.
Standpunt van HCC
HCC ziet de snelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie in de gezondheidszorg als een veelbelovende ontwikkeling. AI kan artsen ondersteunen bij het analyseren van grote hoeveelheden medische gegevens, het herkennen van patronen en het verminderen van administratieve lasten. Dat kan uiteindelijk bijdragen aan betere en snellere zorg voor patiënten.
Tegelijkertijd vindt HCC dat medische AI altijd onder toezicht van zorgprofessionals moet worden ingezet. De eindverantwoordelijkheid voor diagnose en behandeling hoort bij de arts te blijven. Kunstmatige intelligentie is een krachtig hulpmiddel, maar geen vervanging van medische deskundigheid, menselijk inzicht en persoonlijk contact tussen arts en patiënt.
