Deze week, op 15 januari 2026, viert Wikipedia zijn 25-jarig bestaan. Wat in 2001 begon als een experimenteel project van internetondernemers Jimmy Wales en Larry Sanger, is uitgegroeid tot de grootste encyclopedie die de wereld ooit heeft gekend. Met meer dan 65 miljoen artikelen in ruim 300 talen behoort Wikipedia inmiddels tot de meest bezochte websites ter wereld. Maandelijks wordt de site naar schatting 15 miljard keer geraadpleegd.
Het succes achter ‘wiki’
De kracht van Wikipedia zit al in de naam. Het woord ‘wiki’ is afgeleid van het Hawaiiaanse wikiwiki, wat ‘snel’ betekent, gecombineerd met ‘encyclopedia’. Dankzij de speciaal ontwikkelde opensourcesoftware MediaWiki kan in principe iedere bezoeker pagina’s bewerken of uitbreiden.
Dat open karakter maakt Wikipedia tot een voortdurend ‘work in progress’. Actuele informatie kan razendsnel worden aangepast, gecorrigeerd of aangevuld. Het platform draait volledig op vrijwilligers: de zogenoemde Wikipediaanen. Wereldwijd leveren maandelijks bijna 250.000 mensen bijdragen aan artikelen, bronverwijzingen en moderatie.
Betrouwbaarheid onder de loep
In de beginjaren was er veel kritiek. Tegenstanders vreesden dat een encyclopedie zonder centrale redactie per definitie onbetrouwbaar zou zijn. Onderzoek liet echter een genuanceerder beeld zien. Zo concludeerde het wetenschappelijke tijdschrift Nature al in 2005 dat Wikipedia op natuurwetenschappelijk gebied vrijwel even accuraat was als de gerenommeerde Encyclopædia Britannica.
Wikipedia hanteert vijf kernprincipes, waaronder een neutraal standpunt en verifieerbaarheid via betrouwbare bronnen. Tegenwoordig speelt de encyclopedie bovendien een nieuwe rol: de inhoud vormt een belangrijke basis voor moderne kunstmatige intelligentie. Grote taalmodellen, zoals ChatGPT en Gemini, worden mede getraind met vrij toegankelijke Wikipedia-teksten.
Een demografische scheefgroei
Tegelijkertijd kent het platform structurele uitdagingen. De gemeenschap van actieve bewerkers blijkt geen goede afspiegeling van de samenleving. Onderzoek van de Wikimedia Foundation toont aan dat een groot deel van de vrijwilligers mannelijk is en tussen de 18 en 30 jaar oud.
Die scheefgroei leidt tot meetbare bias. Zo zijn er relatief minder biografieën van vrouwen, en worden deze vaak anders geschreven dan die van mannen. Initiatieven als Women in Red proberen dit actief te corrigeren door ontbrekende artikelen zichtbaar te maken en nieuwe auteurs aan te moedigen.
Een monument van samenwerking
“Al vijfentwintig jaar laat Wikipedia zien wat er mogelijk is wanneer mensen wereldwijd hun kennis delen,” zegt Cristina Fodor, directeur van Wikimedia Nederland. “Wij zijn trots dat we samen met vrijwilligers en partners bijdragen aan een wereld waarin iedereen vrij toegang heeft tot kennis.”
In een kwart eeuw is Wikipedia uitgegroeid van een digitale encyclopedie tot een breder kennis-ecosysteem. Met initiatieven zoals de Wikimedia Endowment, een fonds dat 100 miljoen dollar wil inzamelen, wordt gewerkt aan het langdurig veiligstellen van dit unieke, vrije kennisproject.
